ช่วงนี้มีลูกค้าหลายรายมากครับ ที่เข้ามาด้วยความต้องการที่จะสร้างตลาด ให้คนมาโพสขายสินค้าเอง หรือสร้างเว็บไซต์คอมมิวนิตี้ของความสนใจประเภทต่างๆ เช่นเรื่องแฟชั่น อาหาร สัตว์เลี้ยง ฯลฯ ลูกค้าทุกคนจะเข้ามาด้วยความรู้สึกที่ว่า เว็บของเราจะเป็นศูนย์กลางของทุกสิ่งทุกอย่าง และเจ้าของเว็บจะได้ส่วนต่างจากการเก็บค่าธรรมเนียมทางธุรกรรมได้ ดังนั้นลูกค้าทุกคนจะเข้ามาบอกให้ผู้ทำเว็บทำระบบแบบเทพที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อหวังว่าจะดึงลูกค้าที่เห็นเว็บใช้งานได้ง่าย ฟังก์ชั่นหลากหลาย ประมาณ Drag and drop สินค้าได้จากคอมพ์ผู้ขาย O_o” พอเว็บไม่เกิดก็ต้องโทษบริษัททำเว็บว่าทำไม่ได้สมบูรณ์ตามที่คิดไว้ มันจะเกิดเว็บแบบนั้นได้ง่ายๆอย่างไรล่ะครับเพราะถ้ามันเกิดแน่บริษัททำเว็บซักแห่งก็ต้องทำไปเองแล้วล่ะ

ลูกค้าบางคนอยากได้เว็บแบบ ebay ในราคาหลักหมื่น ต้องสวยกว่าด้วยนะ ! via @joomlacorner

ส่วนใหญ่เจ้าของโครงการทุกคนจะคิดถึง ปลายทางที่เว็บมีคนเข้ามาเยอะแล้วซะเป็นส่วนใหญ่ครับ หลายคนคิดระบบบริหาร ads ตั้งแต่แรกแถมยังซับซ้อนและเน้นอัตโนมัติ วิธีคิดหลายอย่างมาจากเว็บที่ดังมานานแล้วและเป็นเว็บ portal หลายเว็บที่บางเว็บเราเองก็ไม่แน่ใจว่าอนาคตโมเดลธุรกิจไปได้หรือไม่ ลูกค้าหลายคนอยากทำ Social network แต่ไม่เคยเล่น facebook หรือ twitter เลยก็มีครับ
ลองคิดถึงตลาดจตุจักร หลายคนคงเห็นว่าเจ้าของพื้นที่เป็นเสือนอนกินเพราะมีคนมาเช่าตลอดเวลา แต่อาจไม่รู้ว่ากว่าจะมีคนมาเยอะและเกิดสิ่งแวดล้อมทางการค้าแบบนั้นได้ มันมีการพัฒนามาอย่างยาวนาน มันไม่ง่ายแน่นอนที่เราจะไปสร้างตลาดจตุจักรอันที่ 2 ขึ้นได้ เคยมีคนพูดกับผมว่า ถ้าเราจะทำอะไรให้ดีกว่าสิ่งที่มีอยู่แล้วในตลาด เราอาจจะต้องใช้งบประมาณมากกว่านั้นถึง 3 เท่า ! ในขณะที่หลายๆคนอยากทำเว็บให้ดีกว่า kapook,sanook, tarad ( หรือแม้แต่ facebook ! ) โดยไม่เคยทราบเลยว่า เว็บไซต์เหล่านี้ใช้คน Operate กี่สิบกี่ร้อยคน

คิดมุมกลับ ลองสร้าง Demand ก่อน

ลองดูเว็บนี้ครับ
http://www.munkonggadget.com/

เว็บขายหูฟังนายมั่นคง มีข้อมูลน่าอ่านเยอะ ส่วน catalog ใช้ของ tarad

เว็บขายหูฟังของนายมั่นคงจะเห็นว่าเป็นเว็บที่ไม่ได้มีระบบซับซ้อนมากมาย นายมั่นคงโพสรูปไปเรื่อยๆและตอบคำถามผู้เข้าชมอย่างตั้งใจ รวมทั้งยังรีวิวของด้วยความสนุกสนานน่าอ่าน ปรากฏว่ามีคนติดตามเข้ามาดูเว็บนี้มากกว่า 6000 UIP ต่อวัน (อ้างอิง tweet จาก @pawoot ) และยังมีแฟนคลับไปร่วมกิจกรรมต่างๆอย่างประกวด”มิสมั่นคง” อะไรประมาณนั้นด้วย O_o” ส่วนยอดขายนั้นไม่ต้องพูดถึงครับ ติดลมบนเพราะลูกค้ามีความสุขที่ได้ซื้อของจากคนที่มี CRM เป็นธรรมชาติระดับนี้อยู่แล้ว

ลองหากลุ่มผู้ซื้อผู้ขายจริงมาก่อน

ดังนั้นผมจึงคิดว่า การสร้างตลาดหรือ Community ขึ้นมานั้น เราควรให้ความสำคัญกับ Drive ด้วยเช่นกัน ระหว่างที่พัฒนาระบบก็ไม่ควรนิ่งดูดาย ควรจะนำเงินลงทุนบางส่วนลองเซ็ทผู้ซื้อผู้ขายขึ้นมาจริงๆ ให้เกิดออเดอร์จริงๆ หรือสร้างกลุ่มการคุยกันจริงๆใน Social tools นั้นๆขึ้นมาแทนที่จะทุ่มไปกับการสร้างระบบทั้งหมด เมื่อเกิดแรงผลักดันแล้ว มีคนได้ผลประโยชน์จริงๆแล้ว ไม่ว่าระบบจะแย่ขนาดไหน ผู้ขายผู้ซื้อก็ต้องดิ้นรนปรับตัวให้เข้ากับระบบจนได้ครับ เว็บบอร์ดที่ขายของได้เป็นแสนเป็นล้านก็มีตัวอย่างมาตั้งนานแล้วเช่นกัน ถ้าคุณเป็นบริษัท trading และทำเว็บอยู่ ลองให้เค้าเข้ามาซื้อที่เว็บและได้ส่วนลดมหึมาก่อนเพื่อกระตุ้นให้เกิดฐานลูกค้าจริงๆก็ได้ ถ้าคุณทำตัวเป็นตลาดหรือสื่อกลาง ลองลงภาคสนามชวนผู้ขายและผู้ซื้อเข้ามากลุ่มหนึ่งจากนั้นตีพิมพ์เรื่องราวการซื้อขาย และ testimonial ลงในบล็อกก็น่าจะดี ( อันนี้ขอบคุณ iDea จาก @imenn )

ลองดูประเด็นใกล้ตัวอย่าง facebook ก็ได้ครับ facebook นั้นก็เกิดขึ้นพร้อมๆกับ Social tools ต่างๆทั่วโลกโดยมีจุดประสงค์มาจากความต้องการทำโปรเจ็คเว็บหนังสือรุ่นของ มาร์ค ซักเกอร์เบิร์คและเพื่อนๆ แต่ facebook นั้นได้เปรียบตรงที่มีกลุ่มคนที่เป็นเพื่อนๆ Harvard ของนายมาร์คในตอนเริ่มต้นในระบบทำให้ใครๆก็อยากจะ Connect กับคนกลุ่มนี้จึงเกิดการกระจายเพื่อนสู่มหาลัยชื่อดังต่างๆอย่างรวดเร็ว มีส่วนทำให้ facebook ผงาดขึ้นเป็นผู้นำเพราะได้นำสังคมระดับสูงมาลิงก์นั่นเอง

ประเด็นการสร้างวัฒนธรรมควบคู่ไปกับการทำเว็บในไทยก็มีหลายเว็บเช่นกันครับ เช่น one2car.com นั้นก็มีการเซ็ทระบบการทำงานร่วมกับเต๊นท์รถที่ดีและเป็นระบบ มีวิธีการถ่ายรูปและการบริหารการจัดรถที่ดีและพัฒนาต่อเนื่อง digital2home.com มีเนื้อหาการรีวิวกล้องที่ดีและน่าอ่าน มีระบบในการเปรียบเทียบกล้อง ในขณะที่เว็บขายกล้องหลายแห่งมีหน้าร้านที่ดี เว็บ fail.in.th ก่อนจะดังได้เจ้าของเว็บก็ต้องลองโพสรูปฮาๆด้วยตัวเองระยะหนึ่งก่อนที่คนอื่นจะเข้ามา สินค้าที่ niche มาก มักขายดีในเว็บบอร์ดเฉพาะทางมากกว่าเว็บ Classified รวมๆ ฯลฯ

ไก่กับไข่ เกิดพร้อมๆกันนั่นแหละครับ

คำถามที่ธุรกิจบริการ Made To Order ประเภท Below the line เคยเจอ

เคยมั้ยครับ เวลาบอกราคาลูกค้าเสร็จลูกค้าบอกว่า

” เฮ้ย เว็บบ้าอะไรราคาเป็นแสน ผมเคยให้น้องคนนึงทำ 20,000 ”

” ดีไซน์ Package ยาสีฟันแค่เนี้ย คิดแพงจังเลย ยาสีฟันพี่ราคาไม่กี่บาท คนโน้นเคยมาเสนอราคาแค่ 5,000 เอง “

Hidden Cost of IT ภาพจาก CISCO

โครงสร้างราคาที่ถูกต้องที่ทำให้บริษัทหนึ่งๆอยู่ได้นั้น ความจริงไม่ถูกจนเกินไป

โดยปกติถ้าคิดราคา Project ตาม man day ของคนๆหนึ่งในระบบบริษัท ถ้าจะให้เท่าทุนตามมาตรฐานโลกล่ะก็ ต้องคูณประมาณ 2 เท่าของเงินเดือนครับ และถ้าอยากไห้ได้กำไร ( เพื่อไปชดใช้ค่าลิขสิทธิ์ Adobe บ้าง​ ) ก็ควรจะคูณ 3 เท่าของเงินเดือน (เช่น คนเงินเดือน 20000 ทำเว็บทั้งเดือนคนเดียวควรคิดราคาเว็บ 60,000 ถึงจะได้กำไรสำหรับบริษัท) ทุกคนก็รู้อยู่แล้วว่า Cost บริษัทผมเคยพูดไปหลายครั้งพอสมควรดังนั้นราคาที่ออกมาจึงอยู่ในระดับหนึ่งที่ควรจะมีมาตรฐานของมันอยู่ ไม่สามารถต่ำกว่านั้นได้ ยกเว้นมีโซลูชั่นพิเศษที่ไม่ต้องใช้คนผลิต เช่นเว็บที่ราคา 30,000 บาทถ้าสามารถออกจากบริษัทได้โดยไม่ใช่ระบบ Template ความจริงไม่น่าแม้แต่จะมีเวลาไปนั่งประชุมกันได้เลยนะครับและก็ควรจะทำไม่เกินครึ่งเดือนเป็นต้น

บริษัทกับ freelance มีข้อแตกต่างกันอยู่ที่ บริษัทนั้นไม่สามารถหนีงานได้ครับเพราะมี ทุนจดทะเบียนบริษัทค้ำคออยู่ โดยปกติตามหลักทั่วไปมูลค่าโครงการต้องมากกว่าทุนจดทะเบียนบริษัท เช่นบริษัทที่มีทุนจะทะเบียน 500,000 จะไม่สามารถรับงานที่มีมูลค่า 1,000,000 ได้เพราะถ้างานเจ๊งจะไม่สามารถรับผิดชอบได้ เพราะฉนั้นบริษัทจึงควรคิดราคาแพงกว่า Freelance เพราะมีต้นทุนความเสี่ยงของความรับผิดชอบตรงนี้อยู่ด้วย+ Cost การจัดการต่างๆรวมทั้่งด้านภาษีครับ

หลายๆคนก็บอกว่า เรื่องราคามันก็เป็นเรื่องของ Supply-Demand ไม่ใช่หรือ ? ถ้าธุรกิจผลิตโปรดักซ์ที่คนไม่ได้ต้องการมาก มันก็ควรจะราคาต่ำ แต่บังเอิญคนไทยยิ่งกว่านั้นครับเพราะราคาที่ต่ำผิดปกติไม่ได้มาจาก Demand – Supply ซะด้วยซ้ำแต่มาจากการขาดความรู้ทางต้นทุนที่ถูกต้อง เช่นถ้าเราเป็นรถตู้คันเดียวในจังหวัด คนต้องการเช่าเยอะมาก เราคงตั้งราคาค่าเช่าวันละหมื่นได้สบาย แต่พอมีรถตู้อีกเจ้าเข้ามาตัดราคาเหลือ 5,000 ( ความจริงจะตัดราคาที่ 8,000 ก่อนก็ได้ ) เราก็พร้อมจะตัดเหลือ 2000 ทันที…

ทีนี้ที่การแข่งขันมันเคี่ยวและราคาตลาดมันต่ำมากเพราะว่า บริษัทที่เป็นธุรกิจบริการเหล่านี้ (รวมถึง Freelance) สามารถเปิดกันได้ง่ายมากครับ คือมี Barrier to Entry ต่ำมากนั่นเอง บางทีเพื่อนคนนึงจะแต่งงานขอให้เราช่วย เราก็เห็นว่าเปิดบริษัทมันเท่ดีเลยเปิดบริษัท Organizer เลยซะงั้น แต่ทว่าคนไทยนั้นเปิดบริษัทมาส่วนใหญ่ไม่ได้พิจารณาโมเดล Business ตัวเอง ยิ่งเป็นบริษัทธุรกิจบริการที่ใช้แรงคนไม่ได้ขายโปรดักซ์เป็นชิ้นเป็นอันและมีต้นทุนชัดเจนยิ่งไปกันใหญ่ครับ ดังนั้นส่วนใหญ่เมื่อเปิดมาแล้วจึงไม่รู้เลยว่าตนเองขาดทุนอยู่หรือไม่ ยิ่งคนที่ฐานะดีพ่อแม่สนับสนุนยิ่งลากกันยาวครับเพราะสามารถแบกภาระขาดทุนและรอความหวังได้นาน ดังนั้นคนที่เข้ามาใหม่จึงคิดราคาถูกเข้าว่า ขอให้ได้งานไว้ก่อน เสร็จแล้วสักพักถ้าเริ่มรู้ตัวติดหนี้กันมากมายแล้วไม่เจ๊งไปซะก่อนจึงจะค่อยๆเริ่มปรับตัวคิดแพงขึ้น

คุณเม่นเคยเล่าว่าบริษัทหรือ freelance ที่ไม่รู้โมเดลธุรกิจ เหล่านี้ก็จะเข้าไปเสนองาน และถล่มต้นทุนด้วยราคาถูกแสนถูก จากนั้นก็เจ็บและเจ๊งกลับไป บริษัทใหม่และเด็กจบใหม่ที่ยังไม่เคยเจ็บก็เข้ามาเรื่อยๆเป็นลูปวนอย่างงี้ไปตลอด ราคาตลาดก็เข้าสู่ภาวะวิกฤติ เพราะแน่นอนว่าลูกค้าจะจดจำแต่ BenchMark ราคาถูกที่สุดไว้ก่อนครับ คนที่เป็น Agency เองเวลามาจ้างหลายคนเป็นพนักงานประจำก็ไม่ได้รู้ Model Business เพราะใครจะมาคำนึงว่า Supplier เราคิดราคาถูกขนาดนี้อยู่ได้หรือเปล่า ส่วนผมเนื่องจากทำธุรกิจมาระยะหนึ่ง ถ้ามีคนคิดราคาถูกจะสงสัยทันทีว่าโมเดลธุรกิจเป็นอย่างไร และถ้าเห็นว่าอยู่ได้สบายและยังราคาถูกก็หมายถึง Model นั้นค่อนข้างจะน่าทึ่งทีเดียวครับ แต่ถ้าเห็นว่าถูกผิดปกติโมเดลอธิบายไม่ได้ก็จะรู้แล้วว่าคนๆนี้ “ไม่ใช่ตัวจริง”

เด็กจบใหม่หลายคนรับงานเว็บในราคา 20,000 บาท แต่ทำกันนานนับครึ่งปี ถ้าหารจำนวนวันจะได้ 111 บาท เค้าไม่รู้ตัวเลยนะครับว่าค่าตัวของเค้าถูกว่าค่าแรงขั้นต่ำของกรรมกรเสียอีก แถมกรรมกรคงไม่ต้องออกค่าคอมพิวเตอร์ ค่าไฟ ค่าแอร์ และค่ารถไปคุยกับลูกค้าครั้งแล้วครั้งเล่า…

แต่สำหรับบริษัทธุรกิจกิจบริการนี้มีตัวเลขที่ทุกคนอาจนึกกันไม่ถึงนะครับว่า บริษัทในไทย 100 บริษัทที่เปิดขึ้นมา เมื่อผ่านไปห้าปี จะมีเพียง 5 บริษัทที่มีความสามารถในการ “ทำกำไรได้ต่อเนื่องและเลี้ยงตัวเองอยู่ได้ ” และในห้าบริษัทนี้มีเพียงบริษัทเดียวเท่านั้นที่เข้าขั้น รวย ! ( ข้อมูลคร่าวๆ อ้างอิง สสว.) ดังนั้นถ้าบริษัทคุณรอดเข้าปีที่ 6 ได้ล่ะก็จงภูมิใจครับว่าเราก็เป็น 5 ใน 100 ผู้รอดชีวิตเชียวนะ ส่วนตัวป่วนตลาดไม่น่ามีใครอยู่ได้เกิน 3 ปี นอกจากจะจนลงๆแล้วสรรพากรยังเพ่งเล็งอีกด้วยว่าเปิดบริษัทประสาอะไรไม่มีกำไร ตามด้วยต้นทุนด้านการตรวจสอบจากสรรพากรเป็นกระบุง ?

แต่แน่นอนว่าทั้งหมดนี้สามารถดีลได้อย่างถูกต้องถ้าเรามีความรู้รอบตัวในการเจรจาที่ดี โดยเราต้องสามารถอธิบายถึงปัจจัยของความราคาถูกกับแพงได้ดี ( ควรศึกษา activity based costing วิชาบัญชีพื้นฐานสำหรับ MBA เอาแค่คร่าวๆรู้คอนเซ็ปก็พอครับ ) และสิ่งที่จะให้ลูกค้าจ่ายเราได้แพงขึ้นมีเพียงสิ่งเดียวคือการสร้าง Brand และจุดเด่นของเรา รวมถึงความเข้าใจลูกค้ากับความเข้าใจตลาดด้วยครับ

ถ้าเห็นว่าบล็อกนี้เป็นประโยชน์ รบกวนช่วยกดโหวตที่รูปด้านล่างด้วยนะครับ 1 วันต่อหนึ่ง ครั้้งก็ได้จ้า !

คุณคิดว่างานเช็ดกระจกตามบ้านและงานเช็ดกระจกตามตึกควรได้ค่าแรง manday เท่ากันหรือไม่ แน่นอนในต่างประเทศไม่เท่าแต่สำหรับคนไทยส่วนใหญ่ให้เท่ากัน !

วิธีคิดทางธุรกิจเรื่องต้นทุนแรงงานต่อโปรเจ็ค

วิธีคิดทางธุรกิจเรื่องต้นทุนแรงงานต่อการทำโปรเจ็คที่จะประสบความสำเร็จได้พิจารณาง่ายๆควรมีสองแบบเท่านั้นนั่นคือ แบบ Manday สำหรับงานแบบ Customization และแบบ Template สำหรับงานราคาถูก

งาน Customize เป็นงานที่ทำขึ้นเป็นพิเศษเพื่อลูกค้ารายใดรายหนึ่ง ต้องใช้แรงงานเวลาและองค์ความรู้ในการทำดังนั้นจะมีราคาสูงถ้าเทียบกับงานที่ซื้อสำเร็จรูป ซึ่ง Template นั้นทำไว้พร้อมสำหรับขายลูกค้าหลายรายมันจึงมีราคาถูกได้ครับ

คนไทยนั้นยังไม่มีวิธีคิดด้าน Man day ในการทำโปรเจ็คต่างๆ ทำให้การทำงานต้องคิดราคาเป็นโปรเจ็คเหมารวมและทำให้ไม่เกิดความโปร่งใสเท่าที่ควร ในบ้างครั้งโปรเจ็คอาจถูกคิดถูกไปหรือแพงเกินไปก็ได้

Customization และ Template กับการสร้างบ้าน

ถ้าเปรียบเทียบ Man Day กับการสร้างบ้าน การที่คุณไม่รู้ว่าคุณต้องการบ้านแบบไหนกันแน่และอยากสร้างไปต่อเติมไป การจ้างช่างไว้และจ่ายรายวันเพื่อให้ทำบ้านของคุณไปเรื่อยๆ ย่อมดีกว่าการให้ข้างเหมาทำบ้านแบบ A ทั้งที่คุณก็ไม่รู้ว่าบ้านแบบ A มีข้อดีข้อเสียอย่างไร ถ้าคุณโชคดีสามารถสร้างบ้านได้เสร็จในเวลาแค่อาทิตย์เดียวและเป็นแบบทีต้องการแน่นอนว่าจะประหยัดค่าใช้จ่ายได้มาก แต่ถ้าสร้างแล้วต้องรื้อใหม่ก็จะต้องเสียค่าแรงเพิ่มเท่าตัว ในกรณีนี้คุณก็ควรจ้างคนเป็นที่ปรึกษาเพื่อมาบอกคุณในเวลาครึ่งวันว่า แท้จริงแล้วบ้านแบบไหนเหมาะกับคุณกันแน่ แล้วคุณก็ใช้เวลาในการสร้างบ้านที่ถูกต้องให้เสร็จในห้าวันแทน

อย่างไรก็ตาม บ้านก็มีแบบสำเร็จรูป ( Template ) ที่คุณเพียงเดินเข้าไปก็จะรู้ว่าดีไม่ดีก่อนตัดสินใจจ่ายเงิน องค์ความรู้ในการสร้างบ้านก็สั่งสมมานานและทุกคนก็รู้ว่าเมื่อเปิดประตูบ้านเข้าไปคุณก็ไม่ควรที่จะพบห้องครัวหรือห้องน้ำในทันที บันไดขึ้นชั้นบนบ้านก็ไม่จำเป็นต้องมีหลายจุด ห้องนอนก็ไม่ควรอยู่ทางทิศตะวันตกเพราะจะร้อนตอนเย็น ฝ้าเพดานจะเก็บกักอากาศร้อนไว้ด้านบน บ้านเมืองร้อนก็ไม่ต้องทำเตาผิง ฯลฯ ถ้าคุณอยากได้บ้านที่เก๋ไม่ซ้ำแบบใครอย่างน้อยก็ต้องอยู่ในกรอบบางอย่างที่รู้กันเช่นโถส้วมก็ไม่ควรตั้งในห้องนอนและระเบียงก็ต้องออกแบบให้ระบายน้ำได้ เป็นต้น

สิ่งที่ง่ายกว่าการสร้างบ้านก็คือเสื้อผ้านั่นเอง เรามี template เสื้อผ้าสำเร็จรูปมานานแล้ว ซึ่งทำให้เราไม่จำเป็นต้องซื้อผ้าไปตัดเสื้อให้ราคาแพงหูฉี่เหมือนสมัยก่อนกันนั่นเอง คุณก็รู้ว่าราคาการตัดเสื้อผ้ารวมค่าวัตถุดิบอาจมีราคาหลายสิบเท่าของเสื้อผ้าสำเร็จรูป

แนวคิดการแก้ปัญหาการทำเว็บ/ทำโครงการแบบ Customization ด้วยTemplate

สำหรับการทำโครงการก่อสร้างทั่วไปอาจเห็นภาพบ้าง พอเป็นเรื่องระบบและการสร้างเว็บ เว็บนั้นจับต้องได้ยากกว่าสำหรับคนที่ต้องการทำเว็บรายใหม่ๆ ลูกค้าทุกคนเข้ามาด้วยโจทย์เดียวกันคืออยากเป็นเว็บตัวเองสวยโดดเด่นเตะตาเก๋ไก๋ไม่ซ้ำแบบใคร บางคนอยากได้เมนูกลมๆอยู่ตรงกลางเว็บคล้ายเว็บ Agency โฆษณา แต่พอถึงขั้นตอนในการคิดราคาด้าน Man Day กลับกลายเป็นคนอยากทำเว็บก็ไม่ค่อยวางใจทั้งโปรแกรมเมอร์ และส่วนใหญ่ไม่เห็นความสำคัญแม้แต่น้อยกับการใช้จ่ายเพื่อ Man Day ของที่ปรึกษาที่จะมาให้ Super Vision ด้วยซ้ำ (แน่นอนว่า Manday ไม่ถูก) หลายคนไม่มีความรู้เรื่องเว็บจึงอยากได้ตัวเลขกลมๆของราคาการทำเว็บ ผลก็คือเกิดปัญหาเพราะคนทำเว็บคิดราคาสโคปหนึ่ง อาจจะเป็นสโคป Best Case ถ้าเป็นนักทำเว็บมือใหม่ หรือ Worse Case ถ้าเป็นนักทำเว็บประเภทบาดแผลเหวอะหวะเต็มตัว ส่วนลูกค้าแน่นอนว่าคิดเป็นแต่สโคป Best Case

คุณเม่นเคยเปรียบเทียบเว็บราชการเป็นบ้าน เมื่อคิดราคาแบบแพงสุดกู่แล้วคุณก็จะได้บ้านที่มีบันไดขึ้นไปข้างบนบ้านเป็นสิบอัน บันไดบางอันขึ้นไปชนกำแพง ห้องนอนอาจจะมีนับสิบห้องและบางห้องไม่มีหลังคา แน่นอนว่าเปิดประตูหน้าบ้านมาคุณจะพบกับ “ทุกอย่าง” ทั้งห้องครัวห้องน้ำโถส้วมกล่องจดหมายกระดานข่าวถังขยะบันไดสองสามชุดเตาผิงตู้เก็บของห้องรับแขกและเตียงนอนอยู่พร้อมหน้าทั้งหมดและไม่รู้ว่าจะเดินทางไหนต่อ … ( เอ้า ฮาา )

ดังนั้นการวางแผนการทำงานด้วยการให้ลูกค้าใช้เว็บสำเร็จรูปก่อนจึงอาจเป็นทางแก้ให้ลุกค้าเป็นภาพและข้อจำกัดของเว็บราคาถูกเช่นเดียวกับบ้านสำเร็จรูปได้เช่นกัน เมื่อลูกค้า Educate ตัวเองว่าของถูกจะต้อง Fix Feature ได้เท่านั้นเท่านี้ แล้วจึงค่อยเสนอราคาที่แพงเพื่อให้เค้า Customize ตามใจได้บ้างครับ บางครั้งลูกค้าจะเอ่ยปากถามเราเลยว่าจะเพิ่มเรื่องนั้นเรื่องนี้ให้เหมะกับธุรกิจของเค้าจะต้องจ่ายเงินเท่าไหร่บ้าง เราก็สามารถอธิบายได้ง่าย ถ้าไม่ยอมก็ให้ใช้ของสำเร็จรูปที่มีอยู่แล้วไปครับ หรือถ้าอยากได้ของสำเร็จรูประดับสุดยอดก็แนะนำ Oracle ให้ก็ได้ครับ

สำหรับของสำเร็จรูปนั้นถ้าเป็น Template ก็อาจมีราคาถูกได้ แต่ถ้าเป็นระบบที่สร้างขึ้นมาด้วยการสะสมองค์ความรู้อย่าง SAP นั้นแพงแน่ๆ ดังนั้น”ของสำเร็จรูป”อาจไม่ได้ถูกเสมอไปขึ้นอยู่กับต้นทุนในการทำของนั้นๆด้วยเช่นกัน

ปัญหาการคิดราคายืดหยุ่นแบบ Manday และการใช้ template สำหรับองค์กรใหญ่

อย่างไรก็ตามการทำเว็บหรือทำงานโปรเจ็คให้กับองค์กรขนาดใหญ่และรัฐบาลนั้นไม่มีการยอมรับในเรื่อง Manday และ ไม่มีการยอมรับการใช้ของสำเร็จรูป ( Template ) สำหรับประเทศไทย ตัวอย่างเช่นคุณไม่น่าจะสามารถคิดราคาค่าทำเว็บแบบ Manday ให้กับองค์กรหรือบริษัทขนาดใหญ่ทั่วไปได้ด้วยสาเหตุจาก

1. การคำนวนและพยากรณ์ค่าใช้จ่ายล่วงหน้านั้นสามารถทำได้อย่างลำบาก ฝ่ายจัดซื้อและบัญชีไม่สามารถพยากรณ์ในสิ่งนี้ได้ และอาจไม่เกิดผลงานการต่อราคาเพื่อลดราคา Vender เพราะผู้ที่ทำให้งานนานนั้นเป็นหน่วยงานในบริษัทนั้นๆเอง

2. ความไม่มั่นใจใน Vender ว่าจะเป็นตัวแปรต่อการทำให้งานยืดเยื้อ

3. ความไม่มั่นใจในตัวลูกค้าเอง ว่าจะเป็นตัวแปรต่อการทำให้งานยืดเยื้อ

4. ถ้าเป็นงานองค์กรใหญ่หรือรัฐบาลจะทำให้เกิดสัดส่วนที่ไม่แน่นอนต่อค่า Commission ต่างๆที่มีผู้เกี่ยวข้องเยอะแยะมากมาย

5. กลัวปัญหาการทิ้งงานเมื่อเกิดปัญหากลางคันเพราะตัวเองได้จ่ายไปหลายส่วนแล้ว

6. การจะให้ตัดสินใจใช้เว็บ Template ที่มีมาแล้วจะถูกเพ่งเล็งเรื่อง Lock Spec ชัดเจนและเป็นอันตราย เช่นระบบสมัครงานก็ต้องทำใหม่ทั้งหมด จะมาใช้ของ JobDB ไม่สามารถทำได้

และข้ออื่นๆลองช่วยกันคิดก็ได้ครับ องค์กรที่ยอมรับเรื่องนี้อาจมีบ้างแต่น้อยมากๆส่วนใหญ่เป็นการดีลกับ Freelance

สำหรับ Mind Set ของคนไทยก็ยังมีประเด็นเรื่องการไม่ยอมรับ Man Day อยู่ดังนั้นเราจึงไม่สามารถดีลในลักษณะบริษัทกับบริษัทแบบ Manday ได้ง่ายนัก ซึ่งทำให้เกิดปัญหาต่อบริษัทที่พัฒนา Opensource เช่นกัน นอกจากนี้คนไทยนั้นถ้ารู้ว่าคนๆหนึ่งที่เป็น Consult มี Manday มาตรฐานอยู่ที่วันละหนึ่งหมื่นบาทเพื่อให้เข้ามาให้คำปรึกษา พนงบริษัททั่วไปที่มีเงินเดือนหมื่นบาทย่อมไม่พอใจแน่ๆ พวกเค้าคงไม่ได้คิดถึงต้นทุนของบริษัท Consult และต้นทุนการสั่งสมองค์ความรู้ที่ใช้เวลาหลายปีกว่าจะมาถ่ายทอดได้ในเวลาไม่กี่ชั่วโมง

สำหรับคุณเม่นนั้นได้ทำงานในลักษณะแบบ Man day มาหลายบริษัทและบริษัทที่สามารถรับเรื่องดังกล่าวได้ก็จะทำให้งานสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีทีเดียวเพราะมีแรงผลักดันทั้งสองฝ่าย อย่างไรก็ตามส่วนใหญ่งานที่ได้ทำมักเป็นการทำงานให้องค์กรขนาดไม่ใหญ่มาก สำหรับ Manday คุณเม่นนั้นมีตั้งแต่ 0 – 30,000 บาท ดังโพสเรื่อง win-win project

ภาคผนวก

- บริษัทผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนใหม่เอี่ยมรายหนึ่งย่านระยองชำระค่า Consult ให้คำปรึกษาด้านการบำรุงรักษากับรัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่ในไทยเป็นจำนวนปีละ 12 ล้านบาทหรือเดือนละล้าน โดยที่ พนง รัฐวิสาหกิจรายนั้นอาจจะเข้าไปให้คำปรึกษาที่ไซต์ก็ได้ หรือจะผ่านทางโทรศัพท์ก็ได้ โดยเฉลี่ยแล้วหนึ่งปีอาจเข้าไปที่ไซต์รวม Manday วิศวกรทุกคนแล้วเพียง 60 man day เท่านั้น

- บริษัทยักษ์ใหญ่อย่าง GE มี Rate card ค่าคอนเซ้าท์ด้านเทคนิค Manday ละประมาณหนึ่งแสนบาท ซึ่งการคอนเซ้าท์ทำหน้าที่เพียงให้ Fact แต่การตัดสินใน ลูกค้าต้องตัดสินใจเอง นอกจากนี้ยังมีการจ้างลักษณะเป็น Project Site ซึ่งสามารถตัดสินใจพร้อมประกันความเสี่ยง ราคาต่อ Manday จะแพงกว่านี้หลายเท่า

- เท่าที่ผมได้สัมผัสมา การคิดราคาทำเว็บของ Freelance และบริษัททำเว็บสมัยใหม่ของไทยบางครั้งคิดต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำเสียอีก ! ( มีน้องคนหนึ่งคิดราคาเว็บไซต์ 1 หมื่นบาททำเต็มที่ประมาณสี่เดือน )

- เว็บไซต์องค์กรเอกชนทั่วไปมักมีราคา 5 – 8 หมื่นบาท บริษัททำเว็บขาดทุนกันแทบจะร้อยเปอร์เซ็น ตามหลักการด้าน Manday แล้วเว็บราคาห้าหมื่นบาททำเกินหนึ่งเดือนนั้นขาดทุนแน่นอนครับ ! ( ตัวอย่างการคำนวน Manday Designer 2000 บาท ห้าวัน = 10000, manday Programmer 3000 บาท ห้าวัน = 15,000 ทั้งหมดคูณค่าโสหุ้ยบริษัท,sale,admin = 2 เท่าตามหลักบัญชี จะได้ 50,000 เท่าทุนพอดี นี่ยังไม่รวม Manday AE และ Super Vision )

- เว็บไซต์ visioninform ที่ไทเกอร์ไอเดียทำนั้นมีราคา 30,000 บาทแต่ได้กำไรงดงามเพราะกำหนดให้ลูกค้าใช้เว็บ Template และใส่ข้อมูลเอง ตามข้อมูลในโพสด้านล่างครับ

สำหรับผู้ที่สนใจแนะนำให้ดูโพสเรื่อง Super Vision ในธุรกิจทำเว็บ ประกอบ

โพสที่น่าสนใจและเกี่ยวข้อง
เว็บราชการ/ งานรัฐบาล ทำไมถึงแพง ?
การคิดราคาเว็บ : ว่าด้วยความหมายใน Quotation/เปรียบเว็บกับบ้าน

จากโพส การคิดราคาเว็บ : ว่าด้วยความหมายใน Quotation/เปรียบเว็บกับบ้าน จะเห็นได้ว่ามีต้นทุนอันแรกเลยที่ค่อนข้างสูงชื่อ Super Vision อยู่ ต้นทุนนี้เหมือนจะเป็นต้นทุนแฝง แต่จริงๆเป็นต้นทุนหลักเลยในธุรกิจทำเว็บครับ เพราะมักเป็น Man-day ของผู้บริหารซึ่งมีมูลค่าสูงที่สุด

ลองพิจารณาเปรียบเทียบถ้าไทเกอร์ไอเดียทำเว็บ System ขนาดใหญ่ที่ทำให้บริษัทเอกชนที่ out source มาอีกที อาจมีการคิดราคา 1 ล้านบาทโดยแบ่งเป็น Implementation Cost 70% และ Super Vision cost 30% เพราะบริษัทเอกชน ( เช่น Orcsoft ) มีการ Analyse และแบ่งงานมาให้ก่อนหน้านี้แล้ว เปรียบเสมือนใช้ Super Vision มาให้บ้างแล้วนั่นเอง แต่อีกกรณีหนึ่งคือเว็บ Informative ของรัฐบาลที่มีราคา 1 ล้านบาทและไทเกอร์ไอเดียรับงานโดยตรง เราอาจจะแบ่งเป็น Implementation Cost 10% และ Super Vision cost 90% เลยทีเดียวครับ ถ้าพูดง่ายๆก็คือ ทำเว็บมันง่ายมากใช้ programmer มือใหม่ก็สามารถทำได้แต่ก่อนจะเกิดเว็บและจบเว็บได้มันยากมากเพราะต้องประชุมไปเป็นปีๆนั่นเอง

Super Vision ในการพิจารณา Business Model ของลูกค้า และปรับใช้กับเว็บ

Super Vision นั้นเริ่มจากการพิจารณา Business Model ลูกค้าและ Requirement เริ่มต้นของลูกค้าอย่างถ่องแท้ และโน้มน้าวรวมทั้ง Educate ลูกค้าเพื่อให้เกิด Requirement ของเว็บไซต์ที่แท้จริง ซึ่งนอกจากการดีลงานครั้งแรกแล้ว Super Vision ยังต้องถูกใช้อยู่เรื่อยๆเมื่อลูกค้ามี Requirement ใหม่ๆ จากนั้นจึงเข้าสู่กระบวนการทาง Art Direction ที่เว็บไซต์ต่อไปครับ กระบวนการนี้ผมบอกได้ว่าคนเป็น Sale นั้นทำได้ยาก ต้องเป็นระดับผู้บริหารถึงจะทำได้ดี เพราะปกติเซล์ลจะเน้นการขายแต่ผู้บริหารจะเน้น win-win Situation มากกว่า ประกอบกับตามปกตินั้นมุมมองทางธุรกิจของ Sale นั้นมักไม่เทียบเท่าผู้บริหาร ( ยกเว้นโปรดักซ์เช่นเว็บสำเร็จรูปหรือ เว็บขายของสำเร็จรูปที่มีขอบเขตชัดเจนจะสามารถใช้เซลล์ขายได้ดี )

ตัวอย่างคือถ้าลูกค้าโทรมาถามว่า อยากทำเว็บไซต์ เค้าเป็นบริษัทผลิตชิ้นส่วนรถยนต์แบบ OEM ( ส่งโรงงานรถยนต์ ไม่ได้ทำขายทั่วไป ) อยากปรับปรุงเว็บให้สวยเริดทันสมัย มีระบบการสั่งซื้อทางอินเตอร์เน็ท มีเว็บบอร์ด และอยากทำ SEO ด้วยโดยให้ติดคีย์เวิร์ดประเภทเหล็ก ชิ้นส่วน และอยากได้ back-end พิเศษไว้บริหารงานของพนักงานหลังบ้าน นอกจากนั้นยังอยากทำระบบรับสมัครงานแบบบริหารได้ง่าย

ถ้าเป็นคุณจะคิดราคาเท่าไหร่ครับ 90,000 หรือ 150,000 หรือ 300,000 ถ้าดูจาก Manday แล้วน่าจะคิด 150,000 หรือไม่เพราะน่าจะใช้ Manday คนสองคนทำงานเป็นเดือน

แต่ทางที่ถูกจริงๆเราควรจะบอกลูกค้าว่า คุณเป็นธุรกิจแบบ B2B ( Business to Business ) ไม่ควรทำเว็บราคาสูงขนาดนี้ เพราะคุณมีลูกค้าในประเทศเพียงหลักสิบเท่านั้นเอง ( ซึ่งคุณก็รู้ scenario ของธุรกิจดีอยู่แล้วว่าต้องเข้าหาอย่างไร ) ส่วนระบบสั่งซื้อของลูกค้าเราก็ต้องถามว่าเค้ามีคนโอเปอเรชั่นหรือไม่หรือเค้าสั่งซื้อด้วยวิธีใดมาก่อน ลูกค้าคุ้นเคยแล้วหรือไม่ มีแบบฟอร์มหรือไม่ ส่วนการสั่งซื้อก็ควรใช้ Contact form ไม่ควรให้ซับซ้อนไปกว่านั้น และเว็บบอร์ด ( ซึ่งเป็นอะไรที่ไม่เหมาะกับองค์กรเลย ) เราก็ต้องบอกว่าเว็บบอร์ดจะมี spam มา ถ้าไม่มีคนดูแลก็ไม่ควรจะใช้เลย ไม่งั้นคุณก็จะโดน Viagra โจมตีได้ ^^ ,เรื่อง SEO เราไม่ควรทำขนาดนั้นเพราะถึงลูกค้าจะเจอก็มาซื้อไม่ได้อยู่ดี อย่างไรจะติดตั้งระบบ Blog แล้วถ้ามีบทความจะให้พนักงานของคุณเขียนก็ได้ซึงจะช่วยเรื่อง SEO ได้แน่นอนโดยไม่ต้องเสีย Manday เรามาก, ส่วน back end บริหารงานเราก็บอกว่าเราจะแนะนำของฟรีให้นะ ( หรือจ่ายนิดหน่อยก็ได้ ) เพียงแต่มันอาจจะไม่ได้ Build in อยู่ในเว็บเท่านั้นเอง ( เช่น taskfreak ) และเราจะให้คำแนะนำเรื่องการใช้ gmail ในการบริหารงานให้ได้ สุดท้ายคือระบบสมัครงานใช้เป็นโพสงานเอาก็พอ หรือจะไปพ่วง API กับ JobDB ไปเลยก็น่าจะได้ฟังก์ชั่นที่ดีกว่า

และราคาเราก็ให้เลือกสองเรทก็คือ 30,000 มี Template เดียว อบรมให้พนักงานลูกค้าใส่ข้อมูลเอง หรือจะเป็น 300,000 เราทำตาม Requirement ข้างบนให้ได้หมดแต่ไม่คุ้มคุณนะ ลูกค้าที่พอเข้าใจดีมักเลือกที่ราคา 30,000 ครับ ตัวอย่างเคสนี้ของ TiGERiDEA คือเว็บของบริษัท Vision Inform ลองคลิกที่รูปไปดูได้ครับ ช่วงนี้ลูกค้ากำลังแก้ข้อมูลทำให้เว็บดูเล็กๆ

เว็บ Vision Inform ราคา 30,000 บาท ลูกค้าใส่ข้อมูลเองด้วย wordpress

ทีนี้ก็จะมีคำถามว่า เอ ทำไมเราไม่ทำตามที่ลูกค้าอยากได้ไปเลยล่ะ เราจะได้เงินเยอะๆ อันนี้จากประสบการณ์บอกได้เลยครับว่าเว็บจะเสร็จลงได้ด้วยดีหรือไม่นั้น ขึ้นกับ Drive ที่แท้จริงของลูกค้าที่ขึ้นกับ Value ของเว็บไซต์ต่อธุรกิจของเค้า และ Win-Win ระหว่างลูกค้ากับเราเป็นสำคัญครับ ถ้าเราคิดแพงและลูกค้ายอมให้เราทำงานนี้ ปัญหาจะตามมาหลังทำงานไปได้สักพักเพราะลูกค้าจะเริ่มฟุ้งไม่รู้ว่าตัวเองต้องการอะไรกันแน่และเกิดการขอแก้ไปเรื่อยๆเพราะรู้สึกเองว่า”เว็บมันแพงถ้าทำได้แค่นี้จะไม่คุ้มที่จ่ายไป” บางทีการเว็บลากยาวไปเป็นปีใช้คนจำนวนมากจนแม้แต่เว็บราคา 300,000 เราก็ยังขาดทุนแน่นอนครับ ผิดกับที่เราเสนอแบบราคา 30,000 ไปครั้งแรกแล้วทำอาทิตย์เดียวจบเลย ลูกค้าจ่ายน้อยเราทำงานน้อย win-win แน่นอน

แต่ถ้าเราวิเคราะห์ Drive ของธุรกิจแล้วมีผลกับเว็บมากแน่นอนเช่นเว็บขายของออนไลน์ B2C ( ขายของสู่ end user ) หรือเว็บ Resort ขนาดเล็ก การทำเว็บจะมี value กับธุรกิจของเค้าอย่างมากแน่ ๆ เพราะฉนั้นเราก็สามารถที่จะคิดราคาสูงขึ้นได้ และลูกค้าจะถูกบีบให้จบด้วยตัวของเค้าเองเพราะว่าถ้าเว็บไม่เสร็จซักที ธุรกิจของเค้านั้นจะเสียหายเป็นมูลค่ามากกว่าบริษัทที่ทำเว็บไซต์หลายเท่าครับ

อย่างไรก็ตาม การพิจารณา Model Business ทั้งหมดนี้ไม่สามารถใช้ได้กับการทำเว็บราชการ ที่ 90% ล้วนไม่มีความสมเหตุสมผล ไม่มีจุดหมายที่แท้จริง และที่สำคัญ ไม่มี Drive เลยแม้แต่นิดเดียว ! ( เอกชนจะพิจารณาที่ฟังก์ชั่นการบริการและจุดประสงค์ของเว็บมากกว่า Spec ของเว็บไซต์ ในขณะที่รัฐบาลจะพิจารณาที่ Spec ของเว็บแต่ไม่คำนึงถึงอย่างอื่นเลย )

Super Vision ในการเจรจาและประชุมร่วมกันต่างๆ และ Project Management

ในการทำเว็บแต่ละครั้ง เราต้องใช้เวลาไปกับการประชุมเจรจาปิดจบงานแต่ละช่วง เวลาในการรวบรวมข้อมูลต่างๆมากมาย บางทีต้องพูดคุยกับผู้ใต้บังคับบัญชาของลูกค้าเพื่อให้เค้าปฎิบัติในสิ่งที่เหมาะสมกับการ support ข้อมูลต่างๆ รวมทั้งแนะนำการปรับโครงสร้างองค์กรของลูกค้าเช่นเว็บขายรถยนต์มือสองจะต้องมี Flow การทำงานของช่างภาพในการใส่ข้อมูลในเว็บที่มีประสิทธิภาพ ถ้าเป็นงานด้านเว็บรัฐบาลบางครั้งเราต้องประชุมกับรัฐมนตรีหลายสิบคนที่เลขาของทุกคนมีเครื่องอัดเสียงทั้งหมดทำให้มีความรับผิดชอบในการนำเสนอสูงมาก ( ลองดูโพส เว็บรัฐบาล ประชุมใหญ่มาก ) จากนั้นกลับมาวางแผนการทำงานและกำลังพลเพื่อให้ได้ man-day ที่ match กับ timeline ของการพัฒนาเว็บไซต์ นอกจากนี้ยังรวมถึงการเจรจาและบริหาร man-day ในเวลาที่ cash flow ไม่ค่อยดีเพราะได้เงินช้าอีกด้วยครับ :p ( อันนี้เหนื่อยยยมาก ถ้าลูกค้าไหนจ่ายเงินช้าเราต้องบวกเยอะหน่อย )

ประชุมใหญ่และมีความรับผิดชอบขนาดนี้น่าจะมีเบี้ยประชุมซักครั้งละ 20,000

นอกจากนี้ลูกค้ามักเริ่มต้นอยากทำเว็บโดยมีความไม่รู้ในเรื่องต่างๆอยู่ด้วย ความไม่รู้เป็นบ่อเกิดสำคัญแห่งการทำงานสูญเปล่าในธุรกิจทำเว็บ ในกรณีนี้ AE ควรที่จะวางแผนการ Educate ลูกค้าไว้ด้วยเช่นกันเป็นลำดับขั้นไปเพราะการอธิบายด้วยปากเปล่ามักไม่ได้ผลครับต้องให้ลูกค้าเห็นเองจากเว็บหรือจาก Reference ต่างๆ อย่างไรก็ตาม การเข้าสู่ยุคสมัยของ CMS นั้นได้ช่วยเหลือธุรกิจทำเว็บในด้านนี้อยู่มากทีเดียวเพราะลูกค้าสามารถเห็นผลได้ทันทีเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงข้อมูลหรือรูปภาพต่างๆ รวมทั้งระบบ Revision ก็สามารถดึงงานเก่าขึ้นมาเปรียบเทียบได้ด้วย

อย่างไรก็ตามการเจรจานี้เป็นทักษะเฉพาะตัวของ AE ครับ แต่เท่าที่ทราบก็คือถ้าเรารู้ลึกเกี่ยวกับสถานะของลูกค้าเท่าไหร่ ผลการเจรจามักจะออกมาเป็นที่พอใจหรือโน้มน้าวได้มากกว่าการเจรจาโดยไม่รู้จักลูกค้าเลยแน่นอน นอกจากนั้นถ้าเรามีความรู้อะไรควรให้ลูกค้าที่เป็นผู้บริหารได้ทราบทั้งหมดเพราะความรู้ของเราที่ให้กับลูกค้าทำให้ลูกค้าเชื่อมั่นในตัวเรามากขึ้นนั่นเอง ลองอ่านข้อ 7 ในโพส คุณอยากเป็นผู้ประกอบการใช่ไหม

สำหรับ Agency ชื่อดังทั้งหลายที่ส่งต่องานมาให้เรา ( ทั้งงานเว็บและครีเอทีฟ ) บางครั้งเหล่า production จะชอบบ่นกันว่าทำไมเค้าถึงเอาเปอร์เซ็นเยอะ แม้กระทั่งบางครั้งงานที่ส่งลูกค้ามีมูลค่านั้นเป็นหลายเท่าของงานที่เค้าส่งต่อมาให้เรา ในกรณีนี้ต้องพิจารณาด้วยครับว่าเค้าเอาเปอร์เซ็นในการดีลงานกรณีไหน โดยจะมีความแตกต่างกันอยู่ดังต่อไปนี้

1. โยนให้เราทำงานเลย ส่งในนามของเราด้วย เค้าไม่ช่วยคิด อย่างนี้คือส่งต่องานให้และตัดหัวคิวเป็นค่า Sale อย่างเดียว เรามา Manage งานเอง อย่างนี้เค้าไม่ควรตัดหัวคิวมากเกินไป

2. โยนให้เราทำงานเลย ในนามของ Agency เอง เค้าไม่ช่วยคิดแต่ช่วย prove อย่างนี้จะมีค่าความเสี่ยงของแบรนด์เค้าด้วย อย่างไรก็ตามให้ระมัดระวังการดีลว่าเราร่วมคุยกับลูกค้าด้วยหรือไม่ ในกรณีแก้เยอะจะรับผิดชอบฝ่ายไหนอย่างไร จะคิดเหมารวมแก้ทั้งหมดหรือไม่หรือคิดเป็นครั้งๆตาม Man-day

3. เค้าใช้ Super Vision และให้เราทำงานตามสั่งและ prove ด้วย อย่างนี้จะมีทั้งค่า Super Vision+Brand+หัวคิว ให้ระมัดระวังการดีลเช่นเดียวกับข้อสอง แต่เราซึ่งเป็น Production จะได้เงินน้อยแน่นอนเค้าต้องเตรียมให้หมด อย่างไรก็ตามการตามงานก็ต้องให้ชัดเจนทั้งสองฝ่าย ทำงานเหมือนเป็นทีมเดียวกันถึงจะเสร็จเร็ว

ถ้าเห็นว่าบล็อกนี้เป็นประโยชน์ รบกวนช่วยกดโหวตที่รูปด้านล่างด้วยนะครับ 1 วันต่อหนึ่ง ครั้้งก็ได้จ้า !

ลองดูความจริงดังต่อไปนี้กันก่อนครับ

กรมสรรพากรซื้อคอมพิวเตอร์ PC 1500 เครื่องรวม 64,200,000 บาท (ราคาเครื่องละ 42,800 บาท)

เว็บ ททท.ที่ประมูลเสร็จไปแล้วนั้นราคาวงเงิน 40 ล้านบาท

ระบบเก็บข้อมูลราชการราคามาตรฐานนั้นสิบล้านบาท

เฉพาะฐานข้อมูลของเว็บต้นกล้าอาชีพราคามากกว่า 14.7 ล้านบาท

ระบบ Single sign on ที่ Run บนเว็บไซต์ราชการจะมีราคาไม่ต่ำกว่า 50 ล้านบาท

และอีกมากมาย ถ้าคุณต้องการดูเกี่ยวกับการประกาศจัดซื้อจัดจ้าง สามารถดูได้ที่เว็บไซต์จัดซื้อจัดจ้างของรัฐ จะเห็นว่าในแต่ละวันมีโครงการจัดซื้อจัดจ้างเป็นร้อยโครงการ แต่ละโครงการก็เป็นเงินเฉลี่ย 5 ล้านบาท โดยเฉพาะเว็บไซต์นั้นราคามาตรฐานที่ประกาศด้วยวิธีทางอิเล็คโทรนิคส์เริ่มต้นที่ 5 ล้านบาทเช่นกัน นอกจากนี้ยังมีรายชื่อผู้ทิ้งงานราชการ ( blacklists ) อยู่เป็นจำนวนมากด้วยแสดงให้เห็นว่าการทำงานราชการนั้นมีความเสี่ยงอยู่อย่างแน่นอน สำหรับใครที่บ่นว่า ทำงานนู้นงานนี้แพงจังใช้ภาษีประชาชนผมแนะนำให้คนๆนั้นส่งเรื่องเข้าประมูลงานเลยครับ มีงานราคาหลายล้านรอคุณอยู่ทุกวัน อย่าเพิ่งโทษตัวเองว่าไม่มีเส้นมีสายเลยไม่อยากสนใจนะ

เนื่องจากกระทู้นี้เป็นกระทู้ที่แสดงให้เห็นอีกมุมมองของการทำงานโปรเจ็ครัฐบาลดังนั้นผมจะขอแสดงกรณีในแง่ลบเป็นส่วนใหญ่ ว่าทำไมการทำงานในโปรเจ็ครัฐบาลถึงแพงนั้นมีมุมมองด้านต้นทุนอยู่หลายกรณีครับ และขอรบกวนผู้ที่มีประสบการณ์ช่วยชี้แนะเพิ่มเติมด้วยนะครับ

เมื่อไหร่ทำงานแล้วมีตรานี้ เมื่อนั้นควรอ่านบล็อกนี้นะครับ

ด้านการ pitch งาน

กว่าจะได้ทำงานรัฐบาลนั้นมีขั้นตอนการลงทุนสูญเปล่าหลายอย่าง เช่นการสร้าง proposal ที่เหมาะสมซึ่งต้องใช้ผู้บริหารในการเขียนงาน บางทีหลายวัน ,การทำตัว Demo หรือดีไซน์พื้นฐานประกอบ Proposal ให้ทีมงานยอมรับ การทำเรื่องประมูลตามกฏหมาย ,การซื้ออากรแสตมป์และการซื้อซองและประกันซองซึ่งมีมูลค่าเป็นเปอเซ็นต์ตามโครงการ(ถ้าประมูลไม่ได้ ก็ไม่ได้เงินคืนด้วย) การดำเนินการต่างๆเหล่านี้บางทีกินเวลาหลายเดือนและถ้าคิดด้าน Manday ผู้บริหารอย่างเดียวก็เป็นแสนบาทแล้วครับ บวกค่าประกันซองและค่าอากรแสตมป์ ซึ่งจะต้องไปซื้อสแตมป์ที่กรมสรรพากรในมูลค่า 1บาทต่อ 1,000 ของมูลค่าโครงการ (โครงการราคา 1,000 บาทใช้แสตมป์ราคา หนึ่งบาท แสตมป์มีมูลค่าสูงสุดดวงละ 20 บาท ถ้าโครงการ สองร้อยล้านบาทต้องติดแสตมป์หมื่นดวง !) หลังจากนั้นก็ต้องใช้ manday ไปกับการพบปะเจ้าหน้าที่ และไปฟังการชี้การประมูลกับผู้รับจ้างรายอื่นๆด้วย และสุดท้ายก็คือต้องส่งเงินประกันโครงการ 10% ของมูลค่าโครงการให้รัฐด้วย (ถ้าโครงการ สองร้อยล้านต้องออกเงินประกันโครงการก่อนทำงานให้รัฐก่อน 20 ล้านบาทเลย )

อากรแสตมป์จำนวนมากที่น้อง admin ต้องติดแนบสัญญาสำหรับโปรเจ็คราคาสามล้านบาท ถ้าใช้น้ำลายก็คงเกลี้ยงปากพอดี

ด้าน Asset บริษัท

บริษัทที่จะรับงานรัฐบาลได้ ต้องมีการสะสมบารมี หรือ port ของบริษัทไว้ระดับหนึ่งและมีอายุในการตั้งที่ผ่านมาหลายปี มีความเชี่ยวชาญบางด้านที่แตกต่างจากบริษัทอื่นๆที่จะใช้เป็นประเด็นในการเปรียบเทียบเหตผลว่าทำไมจึงเลือกบริษัทนี้เข้ามาทำงานถ้ามองในมุมความเชื่อมั่นของผู้จ้างก็คือรัฐบาล(หรือแม้แต่คุณเป็นผู้จ้าง) ก็ต้องมั่นใจว่าบริษัทนั้นๆเคยทำงานด้านนี้มาแล้ว และต้องมั่นใจว่าจะมีการ Support ในภายหลัง ดังนั้นสเป็คที่ออกมาถ้ามองในมุมคนธรรมดานั้นจะเหมือนกับล็อคสเป็คเป็นอย่างมากเลยครับ ตัวอย่างเช่นผมเคยประมูลเว็บไซต์หนึ่งของกองทัพเรือซึ่งมีมูลค่าห้าล้านบาทและไม่ได้ทำ พบว่าสเปคของผมค่อนข้างเสียเปรียบอย่างมาก ลองดูสเป็คสิครับ แล้วลองทายว่าสเป็คจัดซื้อนี้น่าจะเป็นสเป็คของผู้ทำเว็บรายใด

ลองดู Spec ของบริษัทที่มีสิทธิจะได้ทำเว็บนี้ดู ว่าคุณมีสิทธิหรือไม่ ? หรือใครน่าจะมีสิทธิ ?

อีกประการหนึ่งคือทุนจดทะเบียนของบริษัท ทุนจดทะเบียนนั้นเป็นตัวบอกคร่าวๆถึงขอบเขตการรับผิดชอบของบริษัทเมื่อบริษัททำงานบางอย่างแล้วเกิดความเสียหาย นั้นในทางปฎิบัติต้องไม่ต่ำกว่ามูลค่าโครงการท่ีเราทำอยู่ เช่นโครงการมูลค่า ห้าล้านบาท ทุนจดทะเบียนบริษัทของคุณก็ไม่ควรต่ำกว่าห้าล้านบาทเช่นกันเพราะถ้าคุณทำเสียหายจะได้ชดใช้ได้อย่างน้อยในวงเงินของโครงการ และการเพิ่มทุนจดทะเบียนก็มีขั้นตอนและกฏเกณฑ์ของมันเหมือนกันและในกรณีถ้าเพิ่มแล้วอยากจะลดทุนจดทะเบียนจะทำได้ยากกว่าอีกเพราะจะมีเจ้าหน้าที่จากหลายหน่วยงานมาตรวจสอบว่าทำไมอยู่ๆคุณถึงลดทุน มีโปรเจ็คอะไรค้างอยู่หรือเปล่า และสถานะเป็นอย่างไรบ้าง เพราะฉะนั้นทุนจดทะเบียนบริษัทก็จะมีต้นทุนของมันอยู่เช่นกัน (อย่างน้อยก็เงินประกันทุนจดทะเบียนที่แช่ในแบ๊งค์โดยไม่ได้ทำอะไร)

ด้านความเสี่ยง

ความเสี่ยงจากการทำงานราชการนั้น มีบางกรณีที่มีความเสี่ยงที่สูงมากๆ ซึ่งมูลค่าตรงนั้นในบางครั้งสามารถทำให้คุณต้องล้มละลายหรือติดคุกได้เลยทีเดียวนะครับ ทำไมน่ะหรือ

เพราะว่าคนที่สั่งให้เราทำนั้นไม่ใช่เจ้าของเงินนั่นเอง

การทำงานด้านเอกชนนั้น คนที่เป็นเจ้าของเงินเป็นผู้ที่สั่งให้เราทำ เพราะฉนั้นเค้าจะต้องมีความจำเป็นอย่างยิ่งยวดจริงๆที่จะยอมเสียเงินทำงานให้เสร็จ และยิ่งงานเสร็จช้า ต้นทุนของค่าเสียโอกาสจากบริษัทเหล่านั้นจะมีค่ามากกว่าเงินที่เค้าไม่ได้จ่ายให้แก่บริษัททำระบบครับ เช่นสมมติว่า Dtac จ้างบริษัท ไทเกอร์ไอเดีย ทำงานเว็บ service ตัวหนึ่งให้อย่างเร่งด่วน ถ้าบริษัทไทเกอร์ไอเดียทำงานช้าไปหนึ่งเดือน บริษัทไทเกอร์จะขาดทุนไป หนึ่งแสนบาท แต่บริษัท Dtac อาจสูญเสียรายได้จากบริการนี้ไปถึง หนึ่งล้านบาท นั่นทำให้ Dtac ต้องเร่งและอาจประนีประนอมให้งานเสร็จโดยเร็ว (หรือไม่ก็ไปจ้างบริษัทที่มีทุนจดทะเบียนห้าสิบล้านมาทำแทนเพื่อให้รับผิดชอบค่าปรับจากการจบงานช้าได้ ซึ่งบริษัทเหล่านี้ไม่คิดราคาถูกแน่ๆ) แต่ในกรณีที่เอกชนไม่รีบร้อนในการทำงาน คุณก็มีสิทธิเดือดร้อนเรื่องนี้ไม่แพ้กันครับ

แต่สำหรับรัฐบาลที่ทางผมประสบอยู่โปรเจ็คหนึ่งในขณะนี้ก็คือ ในครั้งแรกนายใหญ่มีวิสัยทัศน์ที่ดีทำให้ลูกน้องขยันขันแข็งเป็นอย่างมากและมีทิศทางที่ต้องการให้งานจบ เราก็ทำงานไปได้ด้วยดี แต่หลังจากนั้นสภาพการเมืองเปลี่ยนทำให้เค้าสญเสีย focus ในโปรเจ็คนี้ ลูกน้องก็เลยพลอยเสีย focus ไปด้วย และลืม objective ในการทำงานทั้งโปรเจ็คทั้งหมดไปเสียแล้วจึงเกิดการแก้ไขไปมาและการเดินทางอันไร้จุดหมายที่ไม่รู้จักจบสิ้นมาเป็นเวลาเกือบสองปีแล้ว เหมือนทุกคนทำตามหน้าที่ โดยประคองไม่ให้โปรเจ็คจบ !

ความเสี่ยงที่เกิดจากการมีคณะกรรมการ Approve งานที่เปลี่ยนไปทุกวัน

ลองเปรียบเทียบกับการทำงานเอกชนที่มีเจ้านายใหญ่หรือผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียกับโครงการที่ใหญ่ที่สุด ย่อมสามารถเป็นคนฟันธงได้ ยิ่งงานใหญ่คนเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน คน Approve ก็จะยิ่งเยอะขึ้นครับ โปรเจ็ครัฐบาลบางโปรเจ็คมีการ assign คนเข้ามาดูเพิ่มขึ้นเนื่องจากต้องการผู้แชร์ความรับผิดชอบ ดังนั้นทุกคนที่เข้ามาก็จะทำหน้าที่ของตัวเองเป็นลำดับขั้นครับนั่นก็คือ การแสดงอำนาจของตนในสายงานก่อน แล้วจึงค่อยหาที่ติงานเพื่อที่จะได้ให้คนอื่นรู้ว่า”ผมทำหน้าที่แล้วนะ”โดยไม่มีใครสนใจ Objective ของงานเท่าที่ควร( ผมยกตัวอย่างง่ายๆเช่น บางคนอยากให้เรา Config ระบบ mail ภายในให้ใกล้เคียง gmail ทั้งที่ gmail นั้นพัฒนามาหลายพันล้านบาทแล้ว ครับ และที่สำคัญคือคนๆนั้นก็ไม่ค่อยได้ใช้เมล์ด้วย ) และปัญหา “คน approve งาน ” ไม่ถูกกันนั้นมีโดยปกติครับ

ประชุมใหญ่ขนาดข้างบนนี้ ^ คิดหรอว่าทุกคนจะบอกว่า “โปรเจ็คนี้โอเคแล้ว ผ่านได้”

ปัญหาความเสี่ยงจากความไม่รู้ความต้องการตัวเองและความไม่รู้เทคนิคของทีมงานรัฐบาล

อันนี้เป็นปัญหาคลาสสิคอยู่แล้ว บางครั้งการคิดโปรเจ็คขึ้นมาโดยไม่รู้ความต้องการตัวเองว่าอยากได้อะไรกันแน่ ปกติใน phase การทำงานของการสรุป requirement และ deliverable นั้นก็เป็นตัวช่วยให้ทีมงานค้นความต้องการที่แท้จริงของลูกค้าออกมาได้บ้าง แต่ถ้าลูกค้ายังไม่ชัดเจนก็มีความสุ่มเสี่ยงที่ phase นี้จะเยิ่นเย้อออกไปอีกนานมาก ผมเองเคยมีประสบการณ์ที่ลูกค้าไม่รู้ความต้องการตัวเองแล้วยังไม่มีใครอ่าน proposal ที่อุตส่าห์ทำมาอย่างละเอียดอีกด้วย ส่วนเรื่องลูกค้าไม่รู้ด้านเทคนิค ยกตัวอย่างง่ายๆเช่นลูกค้าที่สั่งให้ทำเว็บหลายคนนั้นไม่รู้จักคำว่า Browser ! และไม่เคยท่องเว็บเลย แน่นอนว่า Requirement ฟุ้งสำหรับคนแบบนี้ครับ ซึ่งโดยส่วนมากเป็นคนใหญ่ๆโตๆที่พอมีอายุแล้ว

ความเสี่ยงจากการที่คนทำงานรัฐบาลหลายฝ่ายไม่สนับสนุน/ไม่ยอมรับความเสี่ยง

อันนี้เกิดกับบริษัทของรุ่นพี่วิศวฯจุฬาเองครับชื่อ บ.MFEC มหาชน จำกัด โดยบริษัทนี้ไปรับโปรเจ็ค SSO (Single sign on) ของเว็บไซท์กรมสรรพากร ระบบนี้พูดง่ายๆคือเป็นระบบที่ user login ครั้งเดียวและสามารถเข้าไปใช้งาน Module ต่างๆของกรมสรรพากรได้ ฟังดูก็ง่ายๆแค่ระบบ login แต่มันก็ราคาหลายสิบล้านบาทครับ ในแต่ละโมดูลของสรรพากรนั้นมีคณะ ดร.ในแต่ละทีมต่างๆของราชการดูแลอยู่ ดร.แต่ละคนก็มีความเชื่อมั่นของตนเองและไม่ยอมปรับเปลี่ยนสเป็คบางอย่างให้สอดคล้องกับโมดูลอื่นๆ พอทีมงานราชการถูกกดดันมากๆก็เกิดภาวะการเมืองขึ้นและทำให้ไม่มีใครทำงานสนับสนุน พอพ้นหนึ่งปีบริษัท MFEC ก็โดนปรับรายวันอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลาอีกสามปี คณะวิศวกรที่เป็นเจ้าหน้าที่ของ MFEC นั้นทนความกดดันและ input ลบอันหน้าเบื่อไม่ไหวก็ลาออกและมีคนเข้าใหม่วนเวียนกันถึงห้าชุด MFEC ขาดทุนจากโปรเจ็คนี้หลายล้านบาททั้งจากค่าปรับและ Manday ของวิศวกรเงินเดือนเฉลี่ยสี่หมื่นบาทที่ต้องจ่ายเป็นเวลาสี่ปี…ส่วนเคสที่เกิดกับผมก็มีเช่นกัน เช่นเวลาเราจะต้องไปลงโปรแกรมหรือยุ่งกับ Server ของหน่วยงาน IT หน่วยงาน IT มักจะดำเนินการให้เราได้ช้าเสมอหรือแม้แต่หาเรื่องไม่ดำเนินงานครับเพราะเค้าเป็นหน่วยงาน Support ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรงกับผลิตภัณฑ์ บางทีเราขออะไรก็ยากโดยมักจะให้เหตผลด้าน Security

อีกประการก็คือ ข้าราชการส่วนใหญ่นั้นเงินเดือนน้อยครับ ถ้าช้าราชการเงินเดือน 10,000 บาทแต่ต้องมาทำงานที่มีความรับผิดชอบระดับที่ทำให้ติดคุกได้ง่ายๆในอนาคต มันมีบางอย่างในช่วงของการตัดสินใจที่ไม่คุ้มความเสี่ยงของเค้าเช่นกัน ทำให้ไม่กล้าตัดสินใจ หรือต้องมีอะไรบางอย่างทดแทน,รับประกันจึงจะตัดสินใจได้

ความเสี่ยงด้านการเมือง

อันนี้ก็เห็นได้ง่ายจากโพส “ทำเว็บรัฐบาล”ทุกๆตอนที่ผ่านมาของผมครับ ก็คือถ้าคุณทำงานให้สำนักนายกฯ แล้วเกิดมีเหตการณ์ยุบสภา หรือรัฐมนตรีที่สั่งให้คุณทำงานลาออกไปหรือการตรวจสอบจากฝ่ายค้านหรือทำเนียบโดนยึดแล้วฝ่ายบัญชีเข้าไปเดินเรื่องเงินไม่ได้ฯลฯ แน่นอนว่าต้องกระทบกับการรับเงินของคุณไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง นอกจากนั้นความเสี่ยงนี้ยังรวมถึง conflict ระหว่าง function กับ position คนทำงาน ด้วยซึ่งมีสองแบบครับ คือหนึ่ง ถ้าระบบสามารถทำงานแทนคนๆนึงได้อย่างสมบูรณ์คนๆนั้นก็ควรจะต้องเปลี่ยน Job Description น่ะสิ และสอง ถ้าระบบทำให้อะไรๆโปร่งใส วัดผลได้ง่ายขึ้นผู้ที่“ไม่มีความต้องการการโปร่งใส”ก็จะไม่ยอมร่วมมือในการทำงานให้เสร็จแน่นอนครับ

อีกประเด็นคือการเมืองภายในขององค์กร สมมติว่าฝ่ายที่สั่งคุณทำโปรเจ็ค ไม่ถูกกับฝ่ายที่ตรวจรับ แน่นอนว่าหายนะแน่ๆเหมือนกันครับ (ถ้าเป็นเว็บ ฝ่ายที่ตรวจรับมักมีฝ่าย IT ด้วย) ผมกำลังเกิดปัญหาตอนนี้เลย

ความเสี่ยงจากการทำสัญญาเสร็จช้าและการรับเงินช้า

มีโปรเจ็คของผมโปรเจ็คหนึ่งที่กำลังทำอยู่ตอนนี้เป็นของธนาคารรัฐบาล ราคาสามล้านบาท มีระยะเวลาดำเนินการหกเดือนโดนเร่งทุกวัน ขณะนี้ทำงานมาสี่เดือนกว่าแล้ว ออกแบบไปทั้งหมด 13 Revision แล้ว -_-” แต่ทว่าสัญญายังไม่ออกครับ ! เพราะสัญญานั้นต้องวนกันเซ็นหลายฝ่าย ทั้งฝ่าย IT ฝ่าย Product เจ้าของเว็บ ฝ่ายสัญญา ฝ่ายกฎหมาย ฝ่ายบริหาร ฝ่ายจัดซื้อ บางฝ่ายกว่าจะเซ็นได้ใช้เวลาถึงหนึ่งเดือน และถ้ามีปรับแก้แม้แต่จุดเดียวก็ต้องวนลูปใหม่อีกหนึ่งรอบ แน่นอนว่าพอสัญญาไม่ออก ผมก็ยังไม่ได้เป็นผู้รับจ้างในเชิงกฎหมาย และเงินงวดไหนๆก็อย่าหวังว่าจะได้เลย บางทีเงินงวดแรก(จากทั้งหมดสี่งวด)น่าจะออกหลังโปรเจ็คเสร็จไปแล้วด้วยครับ ว่าแต่ สัญญาจะเสร็จทันโปรเจ็คจบหรือเปล่านะ? และถ้าผมจะทำเรื่องขอเสร็จช้าเพื่อที่จะไม่ให้ถูกปรับ เรื่องจะทำเสร็จทันผมโดนปรับหรือเปล่านะ ? พวกนี้ถ้าคุณทำบริษัทก็เป็นต้นทุนทั้งนั้น ลองนึกสภาพคุณทำงานมาแล้ว6เดือนโดยยังไม่ได้รับเงินเดือนดูก็ได้ครับว่าจะเกิดต้นทุนอะไรขึ้นบ้าง

ความเสี่ยงด้านการขี่ช้างจับตั๊กแตน

อันนี้ไม่แน่ใจว่าเกิดจากความ”ไม่รู้”หรือ”เต็มใจไม่รู้” รัฐบาลมักมองโปรเจ็คที่ความสมบูรณ์แบบ Requirement หรูหรามากกว่าโปรเจ็คที่ plactical และใช้งานได้เร็วครับ อย่างเช่นเว็บช่วยชาตินั้นบางทีในอนาคตจะต้องมีฐานข้อมูลของประชาชนทุกคนว่าได้รับการสนับสนุนจากโครงการกระตุ้นเศรษกิจต่างๆไปกี่เปอร์เซ็นแล้วซึ่งจะทำให้โครงการใหญ่ขึ้นมากและใช้เวลาในการดำเนินการนาน(บางทีนานกว่าอายุรัฐบาลซะอีก) ส่วนตัวอย่างที่เห็นได้ง่ายที่สุดคือ Spec ของ Server ครับ Server ของเว็บรัฐบาลนั้นแทบทั้งหมดเป็น Server ระดับเทพพพพที่แพงงงงงมากกก และใหม่แบบแกะกล่องหนึ่งตัวต่อหนึ่งเว็บ (ถ้าหนึ่งตัวมีหลายเว็บจะมีปัญหาเรื่องการอ้างความรับผิดชอบตามมา) แต่ server พวกนั้นก็จะอยู่ในส่วนของ IT ที่มี Facilities ไม่เท่าผู้ให้บริการ server ภายนอก อยู่ดี server ระดับเทพเหล่านี้แต่ละตัว Run เว็บที่มีผู้เข้าชมเพียงหลักพันคนต่อวันเท่านั้น แต่อย่าถามถึงราคา Server กับ Environment ของเว็บสรรพากรนะ ! และอีกประการหนึ่งคือ ไม่ว่า Nectec ที่เป็นหน่วยงานราชการจะจัดแคมเปญสนับสนุน Opensource เพียงไร แต่ Server รัฐบาลแทบทั้งหมดก็ยังใช้ Windows อยู่ดี (ขอให้ลง Linux ยังไม่ให้เลยครับ ทำให้เกิด Cost ด้าน Config เพิ่มขึ้นมาก)

ข้อควรรู้ในการจบงานแต่ละเฟส

ในแต่ละเฟสของการทำงานเมื่อทำงานเสร็จ จะมีคณะเจ้าหน้าที่ที่ไม่ได้เป็นผู้ร่างสัญญาและ RFP (Request for proposal)เป็นผู้ตรวจสอบงาน บางครั้งอาจจ้างบริษัทข้างนอก Third party เป็นผู้ตรวจสอบงานให้ด้วย ดังนั้นกุญแจจะอยู่ที่เราเตรียมเอกสารสำหรับรับรองงานโดยจะต้องแต่ละหัวข้อของการ Approve จะต้องมีการ Complied กับ RFP และ/หรือ TOR ให้เรียบร้อยแล้วด้วยเป็นข้อต่อข้อเลยและเอกสารดังกล่าวต้องได้รับการยอมรับจากลูกค้าแล้ว ในบางครั้งจะมีการ UAT จากพนักงานของลูกค้าที่เป็นระดับปฎิบัติการ(User Acceptance Testing) ก็ต้องมีการทำเอกสาร UAT ที่ Complied แล้วเตรียมไว้ให้เช่นกันครับ โดยปกติแล้วเราควรจะรู้ว่าใครจะเป็นผู้ Approve งานบ้างตั้งแต่ต้นโปรเจ็คเลยโดยการสอบถามก็ได้ครับ และต้องระวังคำว่า “อะไรประมาณเนี้ยครับ/ค่ะ” ให้ดี เพราะมีคำนี้ตรงไหน ภายหลังจะมีปัญหาตรงนั้นครับ

มุมมองด้าน Corruption

คอรัปชั่น ในแง่มุมของ Wikipedia นั้นมีหลายอย่าง แต่สำหรับการทำงานเพื่อสังคม การคอรัปชั่นคือสำหรับผมง่ายๆก็คือ “การเอื้อประโยชน์แก่คนกลุ่มน้อย แต่ทำให้สังคมหรือคนกลุ่มที่ใหญ่กว่าต้องเสียผลประโยชน์หรือได้รับผลประโยชน์ไม่เพียงพอกับที่กำหนดไว้ในครั้งแรก”
แน่นอนว่า Corruption เป็นสิ่งที่ผิดทั้งด้านสังคมและกฎหมายรวมทั้งทีมงานของเราพยายามหลีกเลี่ยงมาโดยตลอดเพราะรู้สึกว่าการทำงานราชการโดยไม่คอรัปชั่นมันเท่กว่า (คุณเม่นบอกว่าถ้าเราทำงานที่มีใต้โต๊ะนั้นจะทำให้พบแต่คนแย่ๆเพราะรับ input ที่ไม่ดี) แต่ผมอยากจะทิ้งประเด็นไว้ให้ถกกันในทางปฎิบัติกับวงการทำงานในราชการไทย (ความจริงผมเองก็เจ็บตัวจากการทำงานแบบขาวสะอาดมาบ้างเหมือนกัน)

1. สังคมไทยเป็นสังคมที่มีความยืดหยุ่นต่อคอรัปชั่นในรูปแบบต่างๆอยู่มาก เรามีคำว่า “ส่งส่วย” ตั้งแต่โบราณ เรานิยมซื้อของฝากให้กับคนที่มีความเกี่ยวข้องกันทางสังคมมาช้านาน เรามีโสเภณี เรามีซีดีเถื่อน เรามีเขตปกครองพิเศษพัทยา ลองอ่านปัญหาการคอรัปชั่นของสังคมไทยโดย ปีดิเทพ อยู่ยืนยง จะเห็นว่าถ้าจะแก้ปัญหาคอรัปชั่นให้ได้ ต้องแก้ปัญหาที่ลิสต์มาถึง 176 ข้อให้ได้ก่อน หรือผู้สนใจจะดูบทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับคอรัปชั่นที่ผมเซิร์ทไว้ให้ของ มหาวิทยาลัยเที่ยงคืน ลองค้นคว้าและคุยกันได้ครับ

2.ถ้าคอรัปชั่นในวงราชการและสังคมเป็นสิ่งที่ทำให้คนทำงานมากขึ้นจริงๆ การมีคอรัปชั่นเยอะภายได้ความกดดันจากการตรวจสอบน่าจะเป็น Indicator ชี้วัดความเจริญทางวัตถุของประเทศมากกว่าจริงหรือไม่ ? สมการง่ายๆคือ ไม่คอรัปชั่น > ไม่ทำงาน > ไม่เจริญ VS คอรัปชั่น > ทำงาน > เจริญ ตัวอย่างคือ จะมีข้าราชการที่เงินเดือน 10,000 บาทกี่คนจะกล้าฟันธงว่าโปรเจ็คราคาแพงอันนี้(ที่ตนเองก็ไม่ค่อยรู้เทคนิค) มันใด้ตาม requirement และสมควรจบใน phase ต่างๆได้แล้วหรือควรมีแนวทางการทำงานอย่างไรต่อไป มีอะไรทดแทนความเสี่ยงจากการตัดสินใจของเขาหรือไม่ ? ถ้ามีประเด็นก็คุยกันได้ครับ

3.จากข้อความที่ว่าของผมที่ว่าการคอรัปชั่นคือ “การเอื้อประโยชน์แก่คนกลุ่มน้อย แต่ทำให้สังคมหรือคนกลุ่มที่ใหญ่กว่าต้องเสียผลประโยชน์หรือได้รับผลประโยชน์ไม่เพียงพอกับที่กำหนดไว้ในครั้งแรก” คุณเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับข้อความนี้

ถ้าไม่เห็นด้วยผมอยากเห็นมุมมองอื่นๆในการสรุปให้เข้าประเด็นการทำงานกับราชการด้วยครับ

แต่ถ้าเห็นด้วย ลองดูความจริงบางประการที่ว่ามูลค่าภาพรวมของโครงการเมื่อหักลบกับการคอรัปชั่นนั้น ไม่จำเป็นที่ว่าโครงการที่ไม่มีการคอรัปชั่นจะมีมูลค่า (Value) ต่ำกว่าโครงการที่มีการคอรัปชั่นเสมอไป บางครั้งทำให้สามารถทำงานถูกได้ดีกว่าเสร็จเร็วและคุณภาพดีกว่าก็เป็นได้ เพราะว่า คนอาจจะตั้งใจทำงานมากขึ้น คนมีความเป็นทีมมากขึ้นเพราะได้รับผลประโยชน์ มีทิศทางการทำงานให้เสร็จและมุ่งไปทาง Objective มากกว่า ตัวอย่างคือ

โครงการทำเว็บที่ไม่มีใต้โต๊ะอาจลากยาวไปสองสามปี รัฐบาลเสียเวลาคนดูแลไปหนึ่งล้านบาท เพราะยืดเยื้อ และโปรเจ็คนั้นราคาสิบล้านบาท แต่โครงการลักษณะเดียวกันแต่มีใต้โต๊ะทำเสร็จในหกเดือน รัฐบาลเสียเวลาคนดูแลไปเพียง สองแสนบาท และโปรเจ็คอาจมีราคาเหลือเพียง หนึ่งล้านบาท ผมเชื่อว่ามีเคสนี้เกิดขึ้นบ้างแน่ๆครับ

4. ถ้าเราเปลี่ยนจากการคำว่า Corruption เป็น Commission โดยมีกฎหมายกำหนดอัตราส่วนชัดเจนต่อโครงการ น่าจะส่งผลอย่างไรต่อประเทศไทย ลองเสวนาได้นะครับ สำหรับผมว่าดีกว่านะ ชัดเจนว่าได้ก็เลยทำงาน

5.แง่มุมของ Corruption ที่รับไม่ได้นั้นมีมากมายและถูกขยายออกมาจนใหญ่มาก คณะทีมงานรัฐบาลที่ผมทำงานด้วยใช้เวลาหลายส่วนกับขั้นตอนการทำงานหลายอย่างเพื่อพิสูจน์ว่าการทำงานแต่ละขั้นโปร่งใสปราศจากการคอรัปชั่น และบางครั้ง manday จากการทำงานผ่านขั้นตอนหลายๆอย่างเหล่านั้นกินต้นทุนไปมากกว่าการคอรัปชั่นเสียอีก

6.Security อันสุดยอดลงทุนไปนับไม่ถ้วนของระบบ bank ต่างๆเป็นความจริงที่ว่าไม่สามารถทำให้ปลอดภัยได้ 100% อยู่ดีเพราะผู้ที่ถือกุญแจระบบนั้นก็เป็นคนธรรมดาที่มีสิทธิคอรัปชันได้นั่นเอง (ตอนนี้โปรเจ็คแบ๊งค์ที่ทำอยู่ ต้นทุนหนึ่งในสามน่าจะมาจากเรื่อง Security ทีเดียวครับ)

7. อาจจะมีผู้ที่แย้งว่าคนที่ทำงานด้วยอุดมการณ์ไง ทำงานได้ดีและไม่มีคอรัปชั่น แต่เสียดายที่เท่าที่ผมทำงานมายังไม่เห็นคนมีอุดมการณ์ 100% เพื่อชาติครับ ส่วนใหญ่จะมอดลงภายในหนึ่งปีหลังทำงานการเมืองทั้งสิ้น เพราะคำว่า”ชาติ”ที่เค้าเห็นเบื้องหลังการเมืองนั้นมันซับซ้อนกว่าที่เค้าคิดในครั้งแรกอยู่มากมายเหลือเกิน ยกตัวอย่างคือเอาแค่คนในรัฐบาลเห็น”พวกเสื้อแดง” นั้นเป็นชาติเดียวกับเราหรือไม่ ?!?

ตลกร้ายก่อนจบ

เรื่องที่หนึ่ง

บริษัท iDo iDea ที่ผมเป็นกรรมการอยู่เคย Design ตัวมนุษย์ Super XXX ให้รัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่รายหนึ่ง เพื่อใช้เป็นตัวแทนภายในแสดงถึงบุคลิกภาพใหม่ของคนในรัฐวิสาหกิจนั้น จากนั้นจึงมีการประชุมภายในกับคณะทำงานพร้อมด้วยผู้ใหญ่หลายฝ่ายห้าครั้งเกี่ยวกับ Animation และ Presentation ของ Super XXX ตัวนี้ ที่ประชุมซึ่งมีจำนวนผู้เข้าประชุมเฉลี่ย สิบห้าคน ใช้เวลาประชุมถึง สามในห้าครั้ง (ในระยะเวลาสองเดือน)เพื่อสรุปขนาดของ “เป้ากางเกง” ของตัว Super XXX ตัวนี้ บางคนบอกว่ามันเล็กไป เห็นชัดไป ใหญ่ไป บางคนบอกว่าถ้าไม่เห็นเป้าก็เป็นตุ๊ดน่ะสิ ไม่แมน ฯลฯ ไม่มีใครพูดถึงเนื้อหาของตัว Presentation หรือ จุดประสงค์ของการทำงานนี้เลย…

มนุษย์ SUPER-XXX หลังจากปรับแก้ขนาดของเป้าและสีเนื้อผ้าเป็น Revision ที่ 7

“ถ้าดีไซน์เสร็จ ได้ตังค์เลย ก็ 15,000 ก็ได้นะ”
” คือว่า อยากให้เข้าเป็น Account TiGER ว่ารับงานนี้ด้วยน่ะ ให้ TiGER เป็นคนเสนอและรับงานเองเลย เท่าไหร่ ?”
“‘อืม..งั้น 700,000 ละกัน”
“…”

“… ถูกไปหรอ ? …”

ถ้าเห็นว่าบล็อกนี้เป็นประโยชน์ รบกวนช่วยกดโหวตที่รูปด้านล่างด้วยนะครับ 1 วันต่อหนึ่ง ครั้้งก็ได้จ้า !

พูดเรื่องระดับรัฐบาลมาหลายครั้ง คราวนี้ขอเปิดประเด็นแคบลงมาหน่อย เป็นเรื่อง freelance

จากการทำงานแบบเป็น freelance จนถึงการทำงานแบบบริษัท ผมเองได้ติดต่อลูกค้ามากมายและเป็นทั้งผู้ทวงและผู้ถูกทวงเงิน(ที่ผิดใจกันไปก็มี) ทั้งการทำเว็บ หรือทำอนิเมชั่น หรืองาน creative จึงอยากจะแชร์ความคิดเห็นจากประสบการณ์ว่าด้วยเรื่องการทวงเงินของ freelance นะครับ และอาจจะมีประโยชน์ในแง่บริษัทบ้างเช่นกัน

1.รู้ positioning freelance ตัวเองในตลาด

ก่อนที่จะเจรจากับลูกค้าเราควรรู้ position ของตัวเองก่อนครับว่าเราเก่งแค่ไหนในด้านที่ลูกค้าต้องการ มีคนเก่งแบบเราอยู่เยอะหรือไม่ ถ้าเราเป็นมือระดับเทพก็ขอให้คุยเคลียร์กับลูกค้าให้ชัดเจนในช่วงแรกได้เลยครับลูกค้าไม่น่าจะรู้สึกจุกจิกมาก ในกรณีคนจ้างเราเป็นบริษัทปกติจ้างตรงมักไม่ค่อยมีความรู้ทางความสามารถของกลุ่มfreelance ในตลาด แต่ถ้าเอเจนซี่โฆษณาใหญ่ๆเค้าจะมีข้อมูลอยู่ โดยปกติเอเจนซี่รายใหญ่ๆจะให้ความสำคัญกับ account ของ freelance และมีการจัดลำดับความสามารถ/ความเร็ว/ความคุยรู้เรื่องอยู่แล้ว อย่างบริษัท iDo iDea ของผมกับคุณเม่น ถึงแม้จะไม่ใหญ่ก็จะให้เป็นคะแนนจัดลำดับ freelance ไว้เลยครับเป็นแบบเต็ม 5 พร้อมหมายเหตุ เช่น

คุณ ก. ความเก่ง แก้ปัญหา=4 ความเร็ว=4.5 คุยง่าย =3 +ราคา กลางๆ ร้อนเงิน รับงานไม่อั้น
คุณ ข. ความเก่ง แก้ปัญหา=5 ความเร็ว =2 คุยง่าย =3 + ราคากลางๆ บ้านรวย ติส เอาแน่นอนไม่ได้แต่งานดีมาก
คุณ ค ความเก่ง แก้ปัญหา = ? ความเร็ว =? คุยง่าย =4 ราคาถูกมาก ยังเรียนอยู่ portพอใช้แต่ ไม่รู้เก่งหรือเปล่า (คนใหม่)
คุณ ง ความเก่ง แก้ปัญหา = 2 ความเร็ว =3 คุยง่าย = 2 ราคากลางๆ ( เอาไว้งานล้นค่อยเรียก )

สิ่งสำคัญในการทำงานก็คือ งานเราต้องดีจริงๆและคิดเลยไปถึงตอบโจทย์ลูกค้าให้ได้ครับ (เรียกว่ามี Super Vision นั่นเอง) ประสบการณ์มักเป็นสิ่งสำคัญในการทำให้งานโดน ผมยกตัวอย่างงานพรีเซ้นท์ของบริษัทแทบทุกที่ชื่นชอบการทำ Animate รูปประเทศไทยมีลูกศรพุ่งออกไปในประเทศต่างๆทั่วโลก หรือราชการชอบ icon ที่แสดงถึงกลุ่มประชาชนแบบต่างๆ รกๆ โผล่ขึ้นมาเต็มแผนที่เป็นต้น

2.รู้ position คนจ้าง

คนจ้างเป็นใคร มีเครดิตแค่ไหน เป็นบริษัทธรรมดาหรือเป็นเอเจนซี่ เราควรจะรู้นะครับ ถ้าบริษัทเล็กและเพิ่งเปิดใหม่ๆมาจ้างเรา บางครั้งการ control ลูกค้าของเค้าจะยังไม่ดีแต่เค้าอาจจะยังไม่มีปัญหาการเงินมากเพราะมีทุนเหลืออยู่ ฝ่ายจัดซื้อยังไม่มีประสบการณ์ในการดึงเช็ง เราก็อาจจะได้เงินเร็วครับแต่ก็ต้องระวังถ้าเค้าทำงานใหญ่ของลูกค้าของเค้าพลาด เราก็จะมีความเสียงสูงด้วยเช่นกัน ถ้าบริษัทเล็กที่เปิดซัก 2-4 ปี หลายๆที่จะมีปัญหาเรื่อง cash flow บ้าง เพราะฉนั้นต้องระวังและเจรจาอย่างมีหลักฐานทุกครั้ง (ยังแนะนำให้ใช้ email ทกครั้ง เช่นเมื่อเค้าส่ง reference มาให้ก็ตอบ email ว่า “ขอบคุณครับได้รับแล้ว ตามกำหนดจะทำไม่เกินเดือนตุลาคม แล้วผมจะสอบถามเรื่องค่าใช้จ่ายตามที่คุยไว้ว่าจ่ายภายในอาทิตย์สุดท้ายของเดือนตุลาอีกครั้งนะครับ”) ส่วนบริษัทที่เปิดมานานมากแล้วจะมีปัญหาฝ่ายจัดซื้อดึงเงินหรือทำเป็นทองไม่รู้ร้อนเป็นส่วนใหญ่ครับ สำหรับบริษัทเอเจนซี่บางครั้งมีเทอมการจ่ายเงินยาวนานเช่น Ogilvy นั้นเทอม 3 เดือนทีเดียว ส่วนการทำงานกับบริษัทใหญ่ๆ(ที่ไม่ใช่ agency) มักจะไม่นิยมจ้างfreelance เพราะบริษัทเหล่านั้นต้องการความรับผิดชอบในงานจึงนิยมจ้างบริษัทด้วยกันมากกว่าครับ แต่เนื่องจากภาวะเศรษกิจตกต่ำทำให้บางครั้งงานเล็กๆ บริษัทอย่าง Unilever กับ GM ก็เริ่มจ้าง freelance บ้างแล้วเหมือนกัน ให้ระวังเรื่องมาตรฐานการให้บริการ เช่นการเรียกให้เข้ามาแก้งานด่วน ให้ดีและต้องย้ำว่าคุณเป็น freelance นะ ไม่ใช่ บริษัทลีโอเบอร์เน็ท (ที่ได้รับ agency fee เดือนละหลายล้าน) นะเฟร้ยยย !!

ความเร่งรีบของลูกค้า : ในบางครั้งงานหลายๆงานจะด่วนและมีปริมาณมาก ทำให้บริษัทต้องจ้าง freelance เร่งด่วนและไม่มีเวลาหาเพิ่มมาก ในกรณี agency รายเล็กๆ เช่นบริษัท iDo iDea ของผมเองนั้นไม่มีเวลาที่จะหาและประเมิน freelance รายใหม่ๆเพื่อใช้ทำงานได้ทัน ในกรณีนี้คุณสามารถทำตัวหยิ่งและเพิ่มขอบเขตการเจรจาได้ครับ เช่นเวลารับเงินขอรับก่อน 70% ตอนส่งงานครั้งแรก และเมื่อลูกค้าของเค้าโอเคแล้วค่อยรับอีก 30% เป็นต้น

รู้ Flow การรับงานของ agency :  ปกติถ้าคนจ้างเป็น Agency ก็จะมี flow การรับงานที่คล้ายๆกันครับ ถ้าเราเข้าใจ flow ของบริษัทเหล่านี้ก็จะไม่งงและใช้เป็นเครื่องมือในการเจรจาได้ ประมาณว่า “ชั้นรู้ดีนะว่าเธอได้เงินงวดแรกแล้ว” สำหรับ flow โดยทั่วไปของบริษัท agency ต่อลูกค้าของพวกเค้า คือ

• ก. ออก Quotation (ใบเสนอราคาในขั้นตอน pitch งาน) โดยถ้าออกให้บริษัทลูกค้าที่เป็นเอกชนอาจมีรายละเอียดขอเก็บเงินก่อน ขั้นนี้บางทีเอเจนซี่อาจมีการโทรมาหาเรา เช่นบอกว่าให้ช่วยเขียน storyboard ให้หน่อยนะ ลูกค้าจะได้ตัดสินใจ คุณก็อาจจะรีบเขียนให้โดยที่ไม่รู้เลยว่าเอเจนซี่จะได้รับงานนี้หรือเปล่า แถมบางทียังมี revise อีกแหนะ ?!? ดังนั้นต้องคุยให้ชัดเจนว่าคุณไม่มีความเสี่ยงตรงนี้อยู่ในกรณีเอเจนซี่ไม่ได้งาน
• ข.ลูกค้าส่ง P.O ( purchasing order) กลับมาให้เอเจนซี่ ก็คือลูกค้าอนุมัติให้ทำงานได้และอาจมีการเรียกเก็บเงินมัดจำก่อน โดยวาง invoice 30-50% ในขั้นนี้ตามรายละเอียดใน Quotation ดังนั้นถ้าเอาเจนซี่รายนั้นบอกคุณตอนทำงานเสร็จว่า ลูกค้าของเค้ายังไม่จ่ายเงินซะทีขอจ่ายคุณเลทหน่อยนะ คุณก็อ้างตรงนี้ได้ครับว่าเห็นรับงวดแรกมาแล้วนี่นา
• ค.งาน revise แก้ไข อันนี้ควรมีบันทึกว่าแก้ไขไปกี่ครั้งเพราะอะไร คุณอาจระบุว่าขอแก้ไม่เกินสอง-สามครั้งก่อน หลังจากนั้นจะชาร์ทเพิ่มนิดหน่อยเพราะ”ผมไม่ไหวเหมือนกัน”ก็ควรเกริ่นไปก่อนตั้งแต่แรก หรือตั้งแต่เริ่มแก้ครั้งที่หนึ่งครับ ปกติ AE ( Account Executive หรือคนประสานงานลูกค้าระหว่างการทำงาน ) ของเอเจนซี่ใหญ่ๆจะมีความเก่งพอสมควรและน่าจะทำให้งานจบได้ แต่ถ้าบริษัทเล็กๆและเพิ่งเกิด AE อาจไม่เก่งพอในการเจรจา และทำให้เอเจนซี่จบงานยาก และส่งผลมาถึง freelance ที่รับงานต้องแก้เยอะด้วย
• ง.งานเสร็จ ได้รับการอนุมัติจบ เอเจนซี่จะวาง invoice หรือ ใบแจ้งหนี้ ให้แก่ ลูกค้าของเค้าและรอรับเงินตามเครดิตเทอม (บางที่จะมีใบรับมอบงานก่อนด้วย) ในขั้นนี้เป็นขั้นที่เอเจนซี่ยังไม่ได้รับเงินจริงๆ และมักจะถูกใช้เป็นข้ออ้างขอยืดเวลาจ่ายเงินเรา ดังนั้นลองพิจารณาสถานะเราว่าเราควรรับความเสี่ยงในการรับเงินช้าตรงนี้หรือไม่ ถ้าไม่ต้องการ ข้อสำคัญคือเราต้องพูดไว้ก่อนจะถึงเวลาทุกครั้งครับ
• จ.รับเงิน ออกใบเสร็จรับเงิน(receipt) ในกรณีที่เป็นเช็คที่ลูกค้าให้เอเจนซี่เป็นธนาคารเดียวกันเอเจนซี่จะได้รับเงินภายในวันนั้นครับ แต่ถ้าเป็นเช็คต่างธนาคารจะใช้เวลาเคลียริ่ง 1-2 วัน เช่นถ้าเค้ารับเช็ควันพฤหัส ก็อาจจะเคลียร์วันศุกร์และจันทร์ กว่าจะได้ก็วันอังคารแต่ยังไง ข้ออ้างว่า “เช็คยังไม่เคลียริ่ง”ก็จะใช้ได้ไม่เกินสามวันทำการครับ อย่าให้บัญชีเค้าใช้เรื่องนี้ดึงเช็งนานนะ

รู้ position คนมีอำนาจตัดสินใจ : คนที่ติดต่อเรามีความสำคัญในบริษัทนั้นๆอย่างไร มีอำนาจในการตัดสินใจจ่ายเงินเราหรือไม่อันนี้เราก็ควรรู้ครับ สำหรับ เอเจนซี่ใหญ่ๆนั้นจะมีตำแหน่ง Traffic ซึ่งเป็นคนติดต่อประสานงานด้านการผลิตอยู่ ( flow คือ Sale ขายงาน ส่งต่อให้ AE, AE รับบริฟลูกค้า ตีโจทย์ ส่งต่อให้ Traffic, Traffic เป็นคน manage ด้าน resource โดยควบคุมให้งานออกมาตรงเวลาซึ่ง traffic จะเป็นผู้ประสานงานทั้งกับ production ภายในและfreelance) ถ้าเราติดต่อกับ traffic การออดอ้อนกับ traffic ว่า”ชั้นทำงานให้ไม่ไหวแล้วนะ จ่ายตังค์ชั้นซักที” traffic ก็จะเริ่มรู้สึกว่าตัวเองจะมีปัญหากับการทำงานในอนาคตกับ freelance คนนี้ เลยต้องไปตามเรื่องเงินกับฝ่ายบัญชีหรือหัวหน้างานให้เราอีกที ถ้า traffic เป็นคนมีอิทธิพลข้างในก็สามารถที่จะตามให้ได้ครับ แต่ถ้าเค้าไม่มีอิทธิพลคุณก็ต้องโทรไปตามบัญชีหรือหัวหน้าของเค้าโดยใช้ข้อความของ traffic ที่ยืนยันว่างานคุณเสร็จแล้วเป็นตัวเร่งคนเหล่านั้นอีกที แต่สำหรับในบริษัทเล็กหรือบริษัททั่วไปบางครั้ง AE หรือ เจ้าของบริษัทเป็นคนติดต่อคุณเองก็ขอให้รู้ว่าอำนาจจ่ายเงินนั้นอยู่ที่ไหนก็เพียงพอครับ

ระบบ cashflow ของบริษัท :บริษัทที่ cashflow ติดลบ หรือสภาพคล่องไม่ดี มีสิทธิทำให้บริษัทนั้นๆเจ๊งได้ทันที เพราะ ฉนั้นการบริหาร cashflow ในสภาวะวิกฤติคือให้ priority กับรายจ่ายที่จำเป็นก่อนครับ รายจ่ายที่จำเป็นอันดับหนึ่งก็จะเป็นพวกที่เกี่ยวข้องกับด้านกฎหมาย(เช่นจ่ายภาษี) กับเงินเดือนพนักงานประจำในบริษัทนั้นๆ แล้วตามด้วยรายจ่ายอื่นๆรวมทั้ง freelance บางทีอาจจะอยู่หลังสุดก็เป็นได้ ถ้าคุณทวงตังค์ในช่วงวิกฤติของเค้าก็มักจะได้เงินยากครับ เช่นทวงตังค์ในช่วงเงินเดือนพนักงานกำลังจะออก หรือทวงตังค์ในช่วงที่บริษัทต้องจ่ายภาษีพอดี ดังนั้นต้องทำให้เค้าเห็นความสำคัญของ account เราด้วยวิธีการต่างๆนานาและมี timing ทวงเงินที่ดี

ตารางการควบคุม freelance หลายสิบคนสำหรับโปรเจ็ค True Animation ถ้าเราไม่เด่นจริง คนจ้างจะจำเราไม่ได้

3. คุยเรื่องการจ่ายเงินแต่แรก

พอมีลุกค้าโทรมาเราว่า “พีี่มีงานให้น้องทำ เห็นว่าน้องเก่ง flash ใช่มั้ยครับ รับงานประมาณนี้นะ reference นี้นะราคาประมาณ xxx โอเคหรือเปล่าครับ ” พอเราตกปากรับคำเสร็จเอางานมาทำแล้วมักจะลืมคุยว่าจะเค้าจะจ่ายเงินเมื่อไหร่ อันนี้ผิดหลักนะครับ อย่างน้อยให้เค้ารับคำว่า “จะจ่ายทันทีหลังงานเสร็จ (เพราะเค้าขอราคาถูก) หรือว่า จ่ายทันทีเมื่อลูกค้าจ่ายซึ่งเราต้องหาวิธีรู้ว่าลูกค้าเค้าจ่ายหรือยัง หรือจ่ายหลังงานเสร็จแต่ตามวันวางบิลของบริษัท หรือไม่งั้นก็ต้องขอเบอร์ผู้รับผิดชอบด้านการเงินและโทรไปเช็คหลังจากคุยงานด้วยกับซักสองสามวันครับ หลังจากนั้นต้องคอนเฟิร์มตาม email ที่ลูกค้าให้มาด้วยอีกครั้งหนึ่งและแนบ email ผู้รับผิดชอบด้านการเงินไปด้วยครับ การคอนเฟิร์มด้วย email นั้นสามารถใช้เป็นหลักฐานได้และเมื่อทวงเงินก็เอาเมล์อันนั้นแหละ reply กลับไป เค้าจะได้เห็นว่าเลทมากี่อาทิตย์แล้วครับ

4.ประเด็นด้านจิตวิทยา

อันนี้อยากให้แชร์กันครับ ว่าเจออะไรกันมาบ้าง อ่านขำๆไม่ซีเรียสนะ

ก.ลูกค้าเวลา deal งานกับเรามักจะให้ความหวังถึงดีลในอนาคตเป็นปกติครับ เช่น งานนี้รับถูกหน่อย พี่มีงานให้ทำอีกเยอะนะ กำลังจะได้โปรเจ็คนู้นโปรเจ็คนี้ ฯลฯ สำหรับความเห็นของผมในสภาพเศรษฐกิจแบบนี้ การทำงานแบบ win-win ณ ปัจจุบันของทั้งสองฝ่ายนั้นดีที่สุดครับ เราทำงานให้ดีเต็มที่ และได้รับผลตอบแทนที่เหมาะสมก็เพียงพอต่อการรับประกันในอนาคตของเราแล้ว ดังนั้นอย่าไปทำงานขาดทุนและหวังว่าจะได้รับงานที่ดีกว่าในอนาคต ! ผมโดนมาแล้ว เจ็บด้วย ! เดี๋ยวจะเล่าให้ฟังในโพส “กรณีศึกษา:รวมงานที่เจ๊งของไทเกอร์ไอเดีย” ต่อไป

ข.ถ้าโปรเจ็คใหญ่ และมี freelance หลายคน เราอาจพยายามรู้จัก freelance คนอื่นไว้ด้วย (หรือพยายาม ทำเป็นรู้จักก็ได้) เช่นการกระจายงานบางครั้งเอเจนซี่จะส่งเมล์ถึง freelance หลายคน หรือการโอนถ่ายงานที่ freelance บางคนทำไม่ทันไปให้ freelance อีกคนก็เป็นจังหวะที่เราจะรู้ได้ หรือคลัง animate กลางที่ต้องส่งให้ freelance หลายคนไปประกอบก็เช่นกัน การรู้จัก freelance ยิ่งหลายคนจะยิ่งทำให้คนจ้างเกรงใจว่าถ้าเค้า “หมา” กะเรา คนอื่นที่เค้าจ้างก็จะรู้ด้วยครับ

ค.รู้จักคนใกล้ตัวคนที่จ้างเรา ผมมีตัวอย่าง freelance คนนึงที่เก่งระดับเทพมากๆชื่อ น้อง ป. (คนนี้เก่งจริงๆครับมี supervision ที่ดีด้วย ถ้าใครสนใจ ผมแนะนำได้นะ) เค้ามีวิธีการตามเงินโดยคุยกับคนรอบข้างของเราทั้งหมดถ้าจ่ายเงินช้า ทั้งน้อง admin, น้อง programmer , freelance คนอื่นที่เป็นเพื่อนๆเค้าและทำงานให้เราอยู่ด้วย โดยคุยว่าไม่เข้าใจว่าทำไมเราจ่ายช้า (ซึ่งจริงๆบริษัทก็มีเหตผลที่จ่ายช้าอยู่) พอถึงจุดสุดท้ายเราก็ไม่อยากให้คนรอบข้าง(เช่นคุณเม่น)ปวดหัว ก็ต้องเจรจากับเค้าให้ได้ครับ

ลองดูตัวอย่างบทสนทนา ที่คุณเม่นส่งมาให้ผมเรื่องน้องคนนี้ทวงตังค์ผมผ่านคุณเม่น (ที่ทำ flash ในหน้า “ประชาชนได้อะไร”ของโปรเจ็คช่วยชาติ.com) จะเห็นว่าจิตวิทยาของน้องเค้าใช้ได้เลย พอคุณเม่นส่งเรื่องมาถึงผมไม่ได้เงินก็ยังไปกดบัตรเครดิตให้น้อง ป. สดๆกันเลยทีเดียว

น้องป. /หลอกให้ทำงานนี่นา

Menn! /เห็นว่ามีลูกค้าเลื่อนเช็ค ตามฟอร์ม

น้องป. / ไรเนี่ย

Menn! / พี่ต้องจ่ายค่าบัตรเครดิต 5,500 ให้น้อง ป. ได้สุดๆ 500 เอาก่อนเป่าอืม แต่เงินค่าสอนที่เชียงใหม่ น่าจะออกพรุ่งนี้เดี๋ยวพร่งนี้พี่ให้ก่อนอีก 3,000 ละกันนะโอเป่า

น้องป. / 5555

Menn! /เอาจริงนะเนี่ย

น้องป. /555 แล้วมัยมันเป็นงี้อะคับ ผมงงนะเนี่ย

Menn!/ก็มีลูกค้าเลื่อนจ่ายเช็ค เรื่องธรรมดา

น้องป. / เอ แล้วเป็นบริษัทได้ยังงัยถ้าไม่มีสำรองจ่ายอะคับ งง หุหุ

Menn! / นั่นดิ ช่วงนี้ก็กระทบเป็นช่วงๆ น่ะ พี่เลยพยายามหมุนของพี่ให้ก่อนงัย โอป่ะล่ะค้าบ
หรือว่าจะรอพี่พัชทีเดียวเลย

น้องป. /ทีเดียวก็ได้ครับพี่ เดือดร้อนก็ต้องด้วยกันแหละคับ แต่ผมแค่ งง

ง. ดูว่าคนที่จ้างเรานิสัยอย่างไร ถ้านิสัยใจดีขี้เห็นใจก็ง่ายเลยครับ เราควรพูดจาดีๆ อ่อนน้อมเข้าหา และสามารถอ้างเรื่องพ่อตายยายป่วยได้สารพัดเพื่อให้เค้าจำเราได้และให้ priority การรับเงินแก่เรา ถ้าเค้าเป็นคนที่ไม่ค่อยให้ความสนใจกับการจ่ายเงินเช่น purchasing ของบริษัทใหญ่ๆทั่วไป เราก็ต้องเล่นกับเจ้านายเค้าว่ามันจะกระทบการทำงานต่อไป ถ้าเค้าเป็นคนที่รู้สึกว่าตัวเองมีความเป็นผู้นำสูง มีความมั่นใจในตัวเอง(เช่นผู้บริหารบริษัทขนาดเล็กถึงกลางทั้งหลาย) พวกนี้เราต้องพูดเรื่องเงินกับเค้าต่อหน้าคนอื่นครับ เช่นหลังประชุมระหว่างที่เดินออกมาพร้อมๆกับพนักงานและลุกค้าคนอื่นๆคุณก็พูดว่า ผมจะวางบิล/ทำเรื่องรับเงินได้เลยหรือเปล่าครับ เค้ามักจะรักษาหน้าหรือโชว์พาวด์ด้วยการบอกว่า ได้เลย !

จ.เราควรหาโอกาสแสดงว่าตัวเองสำคัญ เป็นที่รู้จักในวงการ แต่ต้องไม่ตั้งใจโอ้อวดนะครับ เช่นอาจจะพูดถึง เว็บบอร์ด ที่เป็นแหล่งรวม freelance ที่เราเป็นสมาชิกอยู่ หรือไม่ก็พูดว่า blog ตัวเองนั้น pagerank 3 แล้วนะ เพราะฉนันเค้าจะรู้ตัวเองดีว่าถ้า “หมา”กับคุณอะไรจะเกิดขึ้นกับเค้า

ฉ.ตื๊อเท่านั้นที่ครองโลก ถ้า เอเจนซี่มี freelance อยู่หลายสิบคน คุณคงนึกออกว่าคนที่ทวงบ่อยเท่านั้นที่เค้าจะจำได้และให้ความสำคัญกับคุณ อย่าไปหยิ่งและนึกว่าพอถึงเวลาเค้าจะประเคนเงินมาให้นะครับ หมั่นโทรเตือนเมื่อใกล้ถึงเวลา โทรเมื่อถึงเวลา และโทรยิกเมื่อเกินเวลาเสมอครับ ! อย่าลืมว่า เทคโนโลยีการจ่ายเงินให้ supplier นั้นไม่มีใครยอมให้มันพัฒนาอยู่แล้ว

อันนี้เป็นคำถามกับ freelance เสมอๆครับว่าทำไมบริษัทบอกว่าให้รับเงินหมื่นนึง พอถึงเวลากลับให้ 9700 นั่นเป็นเพราะบริษัทเองต้องจ่าย 300 บาทให้กับ สรรพากรด้วยนั่นเองครับ ปกติธุรกิจประเภท”ปั้นน้ำเป็นตัว” (สรรพากรมี perception กับธุรกิจบริการแบบนี้) จะไม่มีรายจ่ายด้าน material ทำให้ต้องจ่ายภาษีสูงมากกกกก บางทีรายได้หนึ่งล้านต้องจ่ายภาษีมากกว่าสามแสนทีเดียว เพราะฉนั้นบริษัทจึงจำเป็นจะต้องมีค่าใช้จ่ายครับ ด้วยค่าใช้จ่ายนี่ก็คือค่าจ้างที่ให้แก่ freelance นั่นเอง ดังนั้นก็เลยต้องมีการหักภาษี ณ ที่จ่ายเกิดขึ้น ถ้าคุณอยากได้เงินเต็มๆก็ควรเจรจาหรือเพิ่มค่าตัวตั้งแต่แรก ในบางกรณีที่คุณได้เงินเต็มๆโดยไม่ต้องหักภาษีอาจจะเป็นเพราะบริษัทนั้นยังเป็น “มือใหม่” อยู่หรือโครงการที่บริษัทรับไม่ได้แจ้งรายได้ถูกต้องตามกฏหมายนั่นเอง ไม่อย่างนั้นบริษัทต้องแจ้งค่าใช้จ่ายเพิ่มแล้วตัดภาษีให้คุณพอดีซึ่งทำให้บริษัทต้องรับภาระภาษีซ้ำซ้อนขึ้นอีก อ้อ ในใบหัก ณ ที่จ่ายคุณสามารถเคลมภาษีคืนรายปีได้นะครับ แต่เสียเวลาหน่อย

หัวข้อที่น่าอ่านเพิ่มเติม
เว็บราชการทำไมถึงแพง
ทำเว็บรัฐบาล ตอนที่ 6 แดงทั้งแผ่นดินแล้วผมจะได้เงินมั้ย

เมื่อปีก่อน เนคเทคอคาเดมีเชิญ @imenn ไปบรรยายเรื่อง แนวทางการพัฒนาเว็บรัฐบาลในอนาคต ให้กับกลุ่มผู้บริหารสูง ส่วนกลาง รุ่นที่ 2 และผู้บริหารระดับกลาง และผู้ปฏิบัติืงาน ส่วนกลาง รุ่นที่ 2 ใน โครงการเสริมสร้าง ศักยภาพการบริหารและการพัฒนารัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้บริหาร และผู้ปฏิบัติงานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศภาครัฐครับ ผมเอาสไลด์มาแปะให้ท่านที่สนใจด้วย

ผู้ชมบล็อกหลายคนคงเคยดูที่เว็บ TiGERiDEA แล้วพบลิงก์ของเว็บ ปรีดี – พูนศุข ผมเองเงื้อง่าจะเขียนหลายทีแล้วแต่คิดว่าคน​ “ทำกับมือ” อย่างคุณจ๋งอธิบายได้ดีเป็นสไตล์เฉพาะตัวมากกว่าครับ และออกเป็นเชิง implement จริงๆไม่ใช่เชิงเทคนิค ดังนั้นขอเชิญคลิกที่รูปด้านล่างเข้าสู่บล็อกของคุณจ๋ง @warong ครับ

เว็บไซต์ pridi-phoonsuk คลิกที่รูปเข้าสู่วิธีการทำในบล็อกของ @warong

หัวข้อที่น่าสนใจ
เทคนิคการทำเว็บ ช่วยชาติ

ถ้านี่คือรสนิยมของลูกค้าของคุณ คุณก็ยังยอมให้เค้าช่วยออกความเห็นหรือ ?

อ่านบทความของ Stephen Bayley ในหนังสือ Car (เรียบเรียงโดย Pansawat Paitoonpong) ได้กล่าวว่า ถ้ารถถูกออกแบบโดย Twitter มันก็ไม่น่าเรียกว่าได้รับการออกแบบมาจริงๆ ผมเห็นด้วยพอสมควรนะ ข้อความด้านล่างมีอ้างอิงจากบทความนี้ด้วยครับ

ดีไซน์ที่ดี กับทีมดีไซน์

การออกแบบงานชิ้นใหญ่ๆอย่างเช่นรถยนต์,ตึกหรือแม้กระทั่งเว็บไซต์นั้นก็เหมือนกันกับดนตรี ภาพยนตร์ และสิ่งอื่นๆ ที่เป็นเอกลักษณ์แห่งวิถีชีวิตสมัยใหม่ซึ่งเกิดจากการกลั่นกรองทางความคิดและทำงานร่วมกันในลักษณะทีมเพื่อการผลิต บางครั้งจะต้องมีทีมในการออกแบบที่ใหญ่ และต้องรวบรวมความคิดหลากหลายพร้อมข้อจำกัดต่างๆเพื่อมาออกแบบ เว็บไซต์ที่ดูแล้วใช้ยาก บางทีก็เกิดจากฝ่ายต่างๆชี้นิ้วสั่งว่าตนเองต้องการอย่างนั้นอย่างนี้ ต้องเด่นเสมอกันหมด โดยต้องประกบด้วย CI ( Corporate Identity ) เว็บก็เลยออกมาไม่สวย หรือลักษณะที่ขัดตาบางอย่างของรถนั้นอาจไม่เกิดจากนักออกแบบแต่เกิดจากทีมวิศวกรที่ชี้นิ้วสั่งงานก็ได้ครับ เช่นนักออกแบบอยากได้กระจกบานใหญ่มากๆ วิศวกรก็บอกว่าต้นทุนจะสูงมากและปรับลดขนาดลง

ถ้าให้ทุกคนรวมหัวออกแบบรถบัสคนละส่วนโดยตั้งโจทย์ว่า ให้สปอร์ตเหมือน Lambo คงเป็นงี้

ความสามารถของ Art Director

ในความจริง นักออกแบบที่เก่งมากในระดับ Art Director นั้นจะต้องนำเอกลักษณ์ที่อยู่ในจินตนาการมาใส่ในสิ่งที่ตนออกแบบให้ได้มากที่สุด โดยจะต้องมีเหตผลพอที่ทำให้ทุกคนที่มีส่วนในการผลิตนั้นคล้อยตามกันไปได้ ดังนั้นถ้าเกิดมีรูปแบบดีไซน์หรือแรงบันดาลใจที่โดนใจจริงๆในครั้งแรก มันก็จะถูกทำออกมาจนได้ครับ เหมือนกับการสร้างหนังหนึ่งเรื่องที่คนทำเป็นร้อยแต่ผู้กำกับมีได้คนเดียวเท่านั้น

น้องๆ Designer หลายคนที่เคยทำงานที่ไทเกอร์ (ครั้งเมื่อบริษัทยังใหญ่โต) บางครั้งไม่เข้าใจว่าพี่ที่เป็น Art Director ทำไมถึงได้เงินเดือนเยอะทั้งที่ skill ในการใช้โปรแกรม Adobe ไม่ได้ต่างจากพวกเค้าเลย ความจริงแล้วมันต่างตรง Director สามารถโน้มน้าวลูกค้าและจบงานได้ด้วยตนเองโดยคงคุณภาพงานออกแบบไว้ได้นี่เองครับ

การดีไซน์เป็นแนวคิดปัจเจก

ความคิดสร้างสรรค์ในลักษณะนี้ไม่ได้เกิดจากการเอาคนกลุ่มหนึ่งมานั่งถกกัน มันเป็นสิ่งที่อธิบายได้ยากและทำนายได้ยาก และไม่สามารถจัดการอย่างเป็นระบบได้ทั้งหมด Charles Eames พูดไว้ว่า “เราไม่แคร์หรอกว่าจะมีข้อจำกัดบ้างแต่เราคงไม่ยอมถ้าจะต้องปรับดีไซน์เพื่อเอาใจใคร” นี่เป็นวิธีคิดแบบปัจเจกชน ดังนั้นกระแสยุคใหม่ที่ทำความคิดของลูกค้ามาใช้ในการออกแบบนั้นไม่น่าจะใช่สิ่งเรียกได้ว่าเป็นการออกแบบขนานแท้

เลือกคนดีไซน์ แต่อย่าบังคับคนดีไซน์

ดังนั้นทางออกสำหรับลูกค้าล่ะ ? ลูกค้า ( รวมถึง Agency ด้วย) ควรจะรู้จักนักออกแบบดีพอ นักออกแบบหลายคนก็มีประสบการณ์ในการศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคมาพอสมควร บางคนถนัดออกแบบลายเส้น บางคนเก่งขาวดำ บางคนออกแบบเชิงวิศวกรรม บางคนติสต์หลุดโลกผลงานเตะตาแต่ใช้ยาก งานแต่ละงานของนักออกแบบนั้นสะท้อนให้เห็นถึงอารมณ์ความรู้สึกของแต่ละคน เราควรเลือกใช้ให้ถูกคนนั่นเองครับ งานออกแบบชั้นดีก็สมควรที่จะถูกออกแบบโดยคนที่มีใจให้กับการออกแบบนั้นๆ ไม่ใช่เอาความเห็นใครมายำใส่ก็ได้นะ

ลิงก์ที่น่าสนใจ การ์ตูนล้อเว็บดีไซเน่อร์ ฮามากครับ

ภาพแถม การออกแบบบางครั้งให้ผลที่คาดไม่ถึง

follow @ipattt

คุณ MK และ คุณ ลิ่ว ได้เกริ่นกับ คุณเม่น มานานแล้วเกี่ยวกับโปรเจ็คการดีไซน์ Blognone ใหม่ครับ และเมื่อทรัพยากรพร้อมจึงได้เริ่มทำงานกัน โปรเจ็คนี้นับว่าเป็นโปรเจ็คคาบเกี่ยวทั้งระหว่างช่วงก่อนคุณเม่นแต่งงานและหลังแต่งงานเรียบร้อยแล้ว สำหรับการดีไซน์ใหม่นั้นมีการศึกษาและพูดคุยกันพอสมควรก่อน จากนั้นคุณเม่นจึงลงรายละเอียดตามนี้ครับ

การดีไซน์ Blognone

1. คุณเม่นพยายามใช้รูปให้น้อยที่สุด

ที่เห็นน่าจะมีแค่รูปที่เป็น เมนู โดยใช้ฟ้อนท์ที่เห็น และใช้ซ้ำตอนเป็น Side Header ต่างๆ, รูป Gradient BG ของ Header, โลโก้, ลูกศร, bullet นอกนั้นจะใช้ CSS3 ทั้ง text-shadow, border-radius, box-shadow ซึ่ง Browser ส่วนใหญ่รองรับหมดแล้ว และหากไม่รองรับ ก็ยังอ่านรู้เรื่อง แค่ไม่เนียนกิ๊ก

สิ่งที่น่าสนใจคือการใช้ CSS3 เพื่อสร้างกราฟฟิคเหล่านี้ทำให้ภาพรวมดูสวยงามโดยไม่ต้องสร้างออกมา คือไม่ต้องใช้รูปจริง เช่นพวกขอบโค้งต่างๆ หรือเงาของปุ่มในส่วนของ Navigation ,รูปประจำข่าว และอื่นๆ ทำให้รูปที่ดูเหมือนจะใหญ่ในเว็บนี้จริงๆมีขนาดทั้งหมดไม่เกิน 60k ทำให้โหลดเร็วขึ้น โดยคุณเม่นออกแบบในสิ่งที่ “ควรจะเป็น” และ Match กับ Drupal พอดี

2. หน้าแรกคือ “blog”

(ไม่อยากใช้คำว่า News เพราะเว็บชื่อ blognone) จะเห็นว่าตัวอย่างแรกลอก Arstechnica มา ครั้งแรกทีมก็คิดว่าจะทำเป็นเว็บเต็มรูปแบบแต่ไปๆมาก็คงรูปแบบ Blog เหมือนเดิม เพราะเห็นด้วยกับ http://www.usably.net/?p=534

3. มีการปรับโทนสีให้วัยรุ่นขึ้นอีกนิด

4. เสนอ CI ใหม่ คือสีแบบนี้ กับฟ้อนท์ TitilliumMaps26L ซึ่งฟรี

5.ใช้เรื่อง Pixel Perfect ในการดีไซน์

ซึ่งเป็นสไตล์ของคุณเม่นและไทเกอร์ไอเดียอยู่แล้ว

การดีไซน์เก็บกิ๊กในระดับ pixel-prefect สไตล์ TiGERiDEA

6.มีการออกแบบด้วยแนวคิดของ Drupal

ซึ่ง Drupal จะพ่นค่าเป็นกลุ่มของตัวแปร หรือออกมาทั้งบล็อก จึงต้องมองกราฟฟิคทั้งหลายอยู่ในกลุ่มก้อนเดียวกันไม่สามารถแยกอิสระได้ (ในขณะที่ WP พ่นมาเป็นตัวเป็นชิ้น ทำได้ง่ายและอิสระกว่า)

Blognone ดีไซน์แรก

Blognone R0

ดีไซน์แรกด้านบน คุณลิ่วเตือนว่าคุณเม่นยังไม่ได้ใส่ banner ขนาด Leatherboard ด้านบน หลังจากพิจารณาแล้วก็เลย Confirm ใส่ Leatherboard ขนาด 728 x 90 pixel

Blognone Revision1

Blognone R1A ยังไม่ได้ Login

Blognone R1B เมื่อ Login แล้วจะพบชื่อ user มุมบน

พอปรับให้มี ad ก็ต้องปรับเลื่อนเมนูลงมา จะเห็นว่าต้องพิจารณาเรื่องชื่อ Writer username ของ Writer/Contributor ที่ยาวที่สุดใน blognone (bow_der_kleine ) เพราะมันอาจทำให้พื้นที่ชื่อผู้เขียนข่าวดูไม่สวยได้

อย่างไรก็ตาม คุณ MK พบว่าส่วนของ user menu เนื้อที่ค่อนข้างจำกัด เพราะเมนูของ Drupal ค่อนข้างเยอะและให้ไอเดียตัวอย่างเช่นใช้ javascript ทำเป็น dropdown

และมีอีกโจทย์ คือ content ชิ้นที่เป็น features (sticky ในปัจจุบัน) จะทำอย่างไรให้แยกจาก content ปกติ ( เช่นอย่างของ ars นั้นแยกด้วยสี )

Blognone Revision2

Blognone R2A

Blognone R2B

คุณเม่นออกความเห็นว่าถ้าทำ javascript น่าจะไม่เหมาะกับชาว Geek เลยลองทำกล่องมา มันอาจจะไม่ค่อยเหมาะกับคนลงโฆษณาเล็กน้อย เพราะตำแหน่งโฆษณาจะเปลี่ยน แต่ถ้ารับได้ วิธีนี้สะดวกกว่า (ลองดูรูป Blognone R2B ด้านบน )

ส่วนเรื่อง featured item คุณเม่นทำมาให้ 2 สี สีชมพูและสีฟ้า เผื่อสีฟ้าเอาไปใช้กับ advertorial (ถ้าไม่ชอบ badge แบบแถบข้างก็ตัดออกได้)

คุณเม่นมีคำถามเพิ่มว่าด้านข้างจะมีกล่องอะไรบ้าง จะได้เตรียม text ให้ถูก และยังคิดไปถึง icon เพราะถ้าเยอะกลัวมันน่าเบื่อซะก่อน

ส่วนชื่อ Writer ที่มี icon ต้องดูว่าจะ overflow:hidden ทำให้ text ขาดไปนิดหน่อย หรือจะเลือกขึ้นบรรทัดใหม่

Blognone Revision3

Blognone R3

จากนั้นจากการทำประชาพิจารณ์ใน Blognone ก็ได้คอมเม้นท์อีกมากมายลองดูที่ http://www.blognone.com/node/15598 คุณ MK ได้ช่วยสรุปให้

- logo เอาของใหม่ที่คุณเม่นทำมา
- กติกาในช่องคอมเมนต์ แบบข้างดีแล้ว
- เรื่องภาพในหน้าแรกก็ตามที่คุณเม่นออกแบบ เดี๋ยวเรื่องระบบจัดการภาพ ค่อยไปว่ากันอีกทีตอนลงมือทำ

และคอมเม้นท์ของคุณ MK เอง

- รายละเอียดของผู้เขียน (ชื่อ+badge) อยู่ไม่ตรงที่กันในทั้งสองหน้า
- เช่นเดียวกับจำนวนครั้งในการอ่าน หน้าแรกกับหน้าในอยู่คนละที่
- read more น่าจะอยู่ด้านขวาสุดนะครับ ตามลูกศร (ดูของ TechCrunch ประกอบ)
- title ของข่าวยังไม่ค่อยเด่นเท่าไร เมื่อเทียบกับหน้าเว็บทั้งหน้า (ในหน้าใน จะยิ่งเห็นชัด)
- title ของ block ใน sidebar ก็เด่นน้อยไปนิดนึงครับ
- ใน navbar: feature กับ special report คงจะรวมกันครับ แล้วอาจจะเพิ่ม block ของ feature เข้ามาใน sidebar ของหน้าแรกด้วย
โดยข้อสุดท้ายคุณ MK รวมเองก็ได้

เรื่องหน้า Comment

เป็นแบบของ Blognone อันปัจจุบัน มี thread comment ซึ่งเดิมมีปัญหาว่า จะตอบกันจนตกขอบ คุณ MK กะว่าทำระบบใหม่ทีเดียว อาจจะให้มี thread ย่อยได้แค่ 3 ชั้นมากกว่านั้นมันจะไล่กันลงไปตลอด

องค์ประกอบอื่นๆ สำหรับกล่อง comment
- ลิงก์เลขเบอร์คอมเมนต์ (permalink) สำหรับอ้างอิงเดิมคุณ MKใช้ฟอร์แมต #123456 แต่คิดว่าอาจเหลือ # ตัวเดียวพอ จะได้ประหยัดที่
- badge
- ปุ่มสำหรับ reply comment
- สีของคอมเมนต์ แสดงเก่า-ใหม่

Blognone Revision5

Blognone R5

คุณเม่นทำการดัดแปลงจากความคิดหลายๆคน มีการตัดสินใจเรื่อง Navigation Bar โดยปรับให้คล้ายแบบเดิม แต่ลดบางเมนู (ที่ไปอยู่ใน about ได้) และเพิ่มเมนู Featured ที่คิดว่าน่าจะรวบรวม post ที่เคยขึ้น featured ไว้เพราะคุณเม่นเองเคยจะหาของที่เคยอยู่ featured แล้วหาไม่เจอเช่นกระทู้ประชาพิจารณ์เป็นต้น

Blognone R5 เมื่อคลิกเข้าดูข่าว

เพิ่มเติมหน้า Comment เผื่อ Moderator จะใส่ vote เข้ามา และส่วน login ด้านขวา ถ้าเมนูส่วนตัวเยอะก็ให้มันตกๆ ลงไปหลายบรรทัด
(บรรทัดละ 2 ลิงก์) ได้ สุดท้ายตรงคำเตือนในคอมเม้นท์ ผมว่าอยู่ข้างล่างแล้วไม่ได้อ่าน เลยบีบๆ มาอยู่ด้านขวาทำให้ที่คอมเม้นท์น้อยลง

Blognone Revision6

Blognone R6

และแล้วก็มาถึง Revision ท้ายครับ ตัวนี้มีการปรับให้หัวข้อข่าวเด่นขึ้นทุกข่าว และหัวข้อใน Sidebar ปรับสีใหม่ ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงเยอะเลยทีเดียว

Blognone R6 เมื่อคลิกเข้ามาที่เนื้อข่าว

เมื่อคลิกเข้ามาที่ข่าวจะมีลักษณะดังรูปครับ และมีรูปแบบของ Comments ด้านล่างเรียนลำดับด้วยเช่นกัน